ChieuDai.comChiều Dài
Từ micromet đến năm ánh sáng

Tờ giấy dày bao nhiêu milimét: những chiều dài nhỏ xíu trong đời thường

Tờ giấy in thông thường dày khoảng 0,1 mm. Cách đo bằng xấp giấy, vì sao định lượng g/m² không phải độ dày, bảng độ dày đồ trong nhà và các đơn vị zem, li, mil.

Close-up of hands squeezing a neat stack of plain white paper between the jaws of a steel caliper on a wooden desk, warm lamp light, shallow focus

Một tờ giấy in văn phòng thông thường dày khoảng 0,1 milimét, tức khoảng 100 micromet. Cách đo dễ nhất là đo cả xấp rồi chia: một ram năm trăm tờ dày khoảng năm centimet, chia cho năm trăm ra 0,1 milimét. Giấy dày hơn để in ảnh, làm bìa có thể dày gấp hai, ba lần, còn giấy mỏng như giấy pơ-luya chỉ khoảng một nửa.

Chiều dày dưới một milimét có mặt khắp nơi trong nhà: màng bọc, giấy bạc, túi ni lông, lớp sơn, tấm tôn, thẻ nhựa. Bài này chỉ cách đo những chiều dày ấy không cần máy đắt tiền, giải thích nhầm lẫn giữa định lượng và độ dày, và các cách gọi quen như zem, li, mil.

Vì sao không đo thẳng được một tờ giấy

Đặt thước kẻ lên mép một tờ giấy, bạn sẽ thấy vạch nhỏ nhất của thước là một milimét, gấp mười lần độ dày tờ giấy. Mắt không thể đọc ra một phần mười của khoảng giữa hai vạch, nên mọi con số đọc thẳng đều là đoán. Thước kẹp có độ chia 0,02 milimét đọc được, nhưng giấy mềm, khi kẹp chặt thì bị ép mỏng đi, khi kẹp lỏng thì lẫn khe hở, và sai số của thước đã chiếm tới một phần năm con số cần đo.

Đây là tình huống chung của mọi chiều dài nhỏ hơn vạch chia của dụng cụ: đo một lần thì sai số lấn át kết quả. Giải pháp cổ điển là gom nhiều cái giống nhau lại cho tổng đủ lớn, đo tổng, rồi chia. Sai số đo tổng vẫn chỉ bằng nửa vạch thước, nhưng khi chia cho một trăm hay năm trăm, sai số trên mỗi tờ nhỏ đi một trăm, năm trăm lần.

Cách này dùng được cho rất nhiều thứ: xấp giấy, chồng đồng xu, cuộn băng dính, sợi chỉ quấn vòng, tập lá kim loại mỏng. Điều kiện duy nhất là các phần tử phải giống nhau và nằm sát nhau. Phần dưới đây đi vào từng cách.

Đo độ dày một tờ giấy bằng cả xấp

Cần một xấp giấy cùng loại, một thước kẻ hoặc thước kẹp, và một vật nặng phẳng như quyển sách dày.

  1. Lấy một xấp giấy cùng loại, càng nhiều càng tốt. Một trăm tờ là mức tối thiểu; nguyên ram năm trăm tờ còn trong bao là lý tưởng.
  2. Vỗ nhẹ cho các tờ thẳng mép, đặt trên mặt bàn phẳng, đè lên một quyển sách để ép hết khe khí nhưng đừng đè quá mạnh.
  3. Đo chiều cao xấp tại hai, ba chỗ khác nhau, đặt thước thẳng đứng sát cạnh xấp, mắt nhìn ngang vạch.
  4. Lấy trung bình các lần đo rồi chia cho số tờ. Ví dụ xấp 200 tờ cao 20 mm thì mỗi tờ dày 20 ÷ 200 = 0,1 mm.
  5. Ghi kết quả kèm số tờ đã dùng, vì xấp càng ít tờ thì kết quả càng thô. Nếu cần so hai loại giấy, đo cả hai bằng cùng một cách.

Trên vỏ ram giấy thường có in số tờ và kích thước khổ giấy nhưng ít khi in độ dày. Đo theo cách trên sẽ cho con số đủ dùng để tính, ví dụ một cuốn tài liệu ba trăm trang in hai mặt, tức một trăm năm mươi tờ, sẽ dày khoảng mười lăm milimét chưa kể bìa, đủ để chọn gáy kẹp hay gáy lò xo cỡ nào.

Định lượng g/m² không phải độ dày

Giấy bán ra thường ghi định lượng, ví dụ 70, 80 gam trên mét vuông, viết tắt gsm hay g/m². Đây là khối lượng của một mét vuông giấy, không phải độ dày. Hai loại giấy cùng 80 gam có thể dày khác nhau, vì một loại được cán ép chặt, loại kia xốp hơn. Giấy xốp dày hơn nhưng không nặng hơn.

Dù vậy, với giấy in văn phòng cùng loại, định lượng và độ dày thường đi cùng nhau: giấy 70 gam dày khoảng 0,09 milimét, giấy 80 gam khoảng 0,1 milimét, giấy bìa mỏng 160 gam khoảng gấp đôi, giấy bìa cứng 250 tới 300 gam dày khoảng một phần tư tới một phần ba milimét. Đây là các con số tham khảo, mỗi nhà sản xuất một khác.

Bài học cho người mua: nếu điều bạn quan tâm là cảm giác cứng tay hay độ dày của tập tài liệu, hãy hỏi thêm độ dày tính bằng micromet hoặc tự đo theo cách xấp giấy. Nếu điều bạn quan tâm là có lọt khay máy in không, hãy xem máy in nhận định lượng tối đa bao nhiêu, vì nhà sản xuất máy thường ghi giới hạn bằng gam trên mét vuông. Nhầm hai con số này với nhau là lý do một tập giấy "dày" vẫn kẹt máy, hay một tập giấy "nhẹ" lại không lọt bìa kẹp.

Độ dày những thứ mỏng trong nhà

Số liệu là khoảng thường gặp, để hình dung. Muốn chính xác cho một sản phẩm cụ thể, đo bằng cách gom nhiều lớp hoặc xem thông số của nhà sản xuất.

VậtĐộ dày khoảngGhi chú
Màng bọc thực phẩm0,01 mmkhoảng 10 µm
Giấy nhôm gói đồ ăn0,01–0,02 mmloại dày dùng nướng có thể hơn
Túi ni lông mỏng0,01–0,03 mmtúi dày, túi rác loại tốt dày hơn
Sợi tóc0,05–0,1 mmmốc so sánh quen
Giấy in 80 g/m²khoảng 0,1 mmram 500 tờ khoảng 5 cm
Miếng dán cường lực điện thoạikhoảng 0,3 mmtuỳ loại
Móng tay người lớnkhoảng 0,5 mmmỗi người một khác
Thẻ ngân hàng, thẻ căn cướckhoảng 0,76 mmtheo chuẩn khổ thẻ phổ biến

Một mẹo nhớ: màng bọc mỏng bằng một phần mười tờ giấy, tờ giấy mỏng bằng một phần năm móng tay, móng tay mỏng hơn thẻ nhựa một chút. Với bốn mốc đó, bạn ước được hầu hết chiều dày dưới một milimét trong nhà. Muốn kiểm một con số trong bảng, cứ dùng cách gom lớp: gấp đôi giấy nhôm năm lần được ba mươi hai lớp, đo tổng rồi chia ba mươi hai; chồng mười tấm thẻ nhựa cũ rồi đo cả chồng. Kết quả tự đo của bạn có thể lệch đôi chút so với bảng, và đó chính là số đáng tin hơn cho đúng món đồ trong tay.

Đo những thứ mỏng khác ở nhà

Sợi chỉ, dây điện nhỏ. Quấn sát nhau quanh cây bút hai mươi hoặc bốn mươi vòng, không chồng lên nhau, đo bề rộng phần đã quấn rồi chia cho số vòng. Quấn bốn mươi vòng được mười hai milimét thì sợi dày 0,3 milimét.

Cuộn băng dính, cuộn màng bọc. Đo đường kính ngoài và đường kính lõi, đếm hoặc ước số vòng. Độ dày mỗi lớp bằng hiệu hai đường kính chia cho hai lần số vòng. Cách này cũng dùng ngược lại để ước còn bao nhiêu mét trên cuộn.

Tấm kim loại mỏng, tôn, lá nhôm. Nếu có thước kẹp, đo ở ba, bốn điểm gần mép và lấy trung bình. Không có thước kẹp, gấp mép tấm lá mỏng nhiều lớp, đo tổng rồi chia, chỉ làm với vật mềm không sắc cạnh.

Lớp sơn. Ở nhà khó đo trực tiếp vì lớp sơn chỉ vài chục micromet. Có thể ước gián tiếp: lượng sơn đã dùng chia cho diện tích đã sơn ra thể tích trên mỗi mét vuông, chính là độ dày lớp sơn khi còn ướt.

Khe hở cửa, gioăng tủ lạnh. Dùng chính tờ giấy làm thước dày 0,1 milimét. Kẹp tờ giấy vào khe cửa tủ lạnh rồi đóng lại, kéo thử: nếu giấy tuột ra quá dễ, gioăng ở chỗ đó có thể không còn ép kín.

Zem, li, mil: những cách gọi độ dày hay gặp

Ở các cửa hàng vật liệu, tấm tôn, tấm inox mỏng thường được gọi theo "zem", có nơi viết "dem". Một zem bằng một phần mười milimét. Tôn bốn zem nghĩa là dày 0,4 milimét, tôn ba zem rưỡi là 0,35 milimét. Đây là cách gọi quen trong nghề, không phải đơn vị chính thức, và độ dày thật của tấm tôn đôi khi lệch chút ít so với con số gọi, nên khi cần chính xác hãy đo bằng thước kẹp.

Ở miền Nam, "li" hay "ly" thường được dùng để gọi milimét: "khoan mũi tám li" là mũi khoan tám milimét, "lệch có hai li" là lệch hai milimét. Nghe ở miền Bắc có thể gây nhầm vì "li" trong cách nói xưa còn chỉ một đơn vị rất nhỏ khác. Khi ghi số đo cho thợ, viết rõ "mm" để khỏi hiểu sai.

Hàng nhập khẩu từ các nước dùng hệ inch thường ghi độ dày bằng "mil", một phần nghìn inch, bằng 25,4 micromet. Găng tay dùng một lần, túi đựng rác loại dày, màng phủ hay ghi theo mil. Găng tay bốn mil dày khoảng 0,1 milimét, túi ba mil dày khoảng 0,076 milimét. Đừng nhầm "mil" với "mm": chênh nhau khoảng bốn mươi lần.

Vì sao chiều dày nhỏ lại quan trọng

Trong việc nhà, những phần mười milimét thường quyết định một thứ có vừa hay không. Chân bàn bị cập kênh thường chỉ lệch một, hai milimét; gấp một mẩu giấy làm năm, sáu lớp chêm vào là đủ. Cửa tủ gỗ bị cạ thường chỉ vướng vài phần mười milimét ở mép, chà nhẹ là xong, không cần bào sâu.

Khi dán gạch, người thợ dùng ke nhựa vài milimét để giữ mạch đều. Khi lắp kính vào khung, khe hở được tính tới vài phần mười milimét để kính không bị ép nứt khi nóng lạnh thay đổi. Khi mua miếng dán màn hình điện thoại, chênh nhau hai phần mười milimét có thể làm ốp lưng không còn ôm vừa mép máy.

Trong sửa chữa nhỏ, thợ còn dùng bộ lá căn mỏng có độ dày khắc sẵn để đo khe hở; ở nhà, vài tờ giấy, một tấm thẻ nhựa, một đồng xu làm được việc tương tự ở mức thô. Biết ước những chiều dày nhỏ bằng mốc quen như tờ giấy, sợi tóc, thẻ nhựa giúp bạn mô tả vấn đề rõ hơn khi nhờ thợ hay khi hỏi người bán. Câu "lệch cỡ hai tờ giấy" chính xác hơn rất nhiều so với câu "lệch chút xíu", và người nghe hiểu ngay đó là khoảng hai phần mười milimét.

Câu hỏi thường gặp

Tờ giấy A4 dày bao nhiêu milimét?

Giấy in A4 loại 80 gam trên mét vuông thường dày khoảng 0,1 milimét, loại 70 gam khoảng 0,09 milimét. Con số thật tuỳ nhà sản xuất, đo chính xác nhất bằng cách đo cả xấp rồi chia cho số tờ.

Một ram giấy 500 tờ dày bao nhiêu?

Một ram giấy in 80 gam năm trăm tờ thường dày khoảng năm centimet, tức mỗi tờ khoảng 0,1 milimét. Giấy mỏng hơn thì ram mỏng hơn, giấy xốp có thể dày hơn dù cùng định lượng.

Giấy 80 gsm là gì, có phải dày 80 micromet không?

Không. Gsm là gam trên mét vuông, tức khối lượng của một mét vuông giấy. Giấy 80 gsm thường dày khoảng 100 micromet, nhưng hai loại cùng 80 gsm có thể dày khác nhau tuỳ độ xốp.

Tôn 4 zem dày bao nhiêu mm?

Một zem bằng một phần mười milimét, nên tôn bốn zem dày khoảng 0,4 milimét. Đây là cách gọi quen trong nghề, độ dày thật có thể lệch chút ít, muốn chắc thì đo bằng thước kẹp ở vài điểm.

Một li bằng bao nhiêu mm?

Trong cách nói hằng ngày, nhất là ở miền Nam, một li thường được hiểu là một milimét, ví dụ mũi khoan tám li là tám milimét. Khi ghi số đo cho thợ, nên viết rõ mm để tránh hiểu nhầm.

Có cách nào đo độ dày sợi chỉ mà không có thước kẹp không?

Có. Quấn sợi chỉ sát nhau quanh cây bút khoảng bốn mươi vòng, đo bề rộng phần đã quấn bằng thước kẻ rồi chia cho số vòng. Quấn càng nhiều vòng thì kết quả càng sát.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138