ChieuDai.comChiều Dài
Đơn vị và quy đổi

1 dặm bằng bao nhiêu km: dặm Anh, hải lý và dặm xưa khác nhau thế nào

1 dặm Anh bằng khoảng 1,609 km, còn hải lý là 1,852 km và chữ dặm trong văn xưa lại là chuyện khác. Bảng đổi, mẹo nhẩm và cách đọc tốc độ dặm mỗi giờ.

Wide view of a long straight countryside road in the Mekong Delta at sunrise, a lone cyclist seen from behind, rice fields on both sides, soft golden haze

1 dặm Anh (mile) bằng khoảng 1,609 km, chính xác là 1.609,344 m. Muốn đổi dặm sang km thì nhân với 1,609; đổi km sang dặm thì nhân với khoảng 0,621. Nhẩm nhanh: nhân dặm với 1,6 là đủ dùng cho hầu hết việc hằng ngày.

Rắc rối nằm ở chỗ tiếng Việt dùng chữ "dặm" cho ít nhất ba thứ khác nhau: dặm Anh trên đường sá các nước dùng hệ đo Anh – Mỹ, "hải lý" mà đôi khi được gọi là dặm biển dài 1,852 km, và chữ dặm trong thơ văn cũ vốn không có độ dài cố định. Đọc đúng loại dặm thì phép đổi mới có nghĩa.

Bảng đổi dặm Anh sang km và ngược lại

Bảng dưới dùng hệ số 1,609344 và làm tròn hai chữ số thập phân. Cột bên phải để bạn tra chiều ngược lại khi đọc thông tin quãng đường bằng km rồi muốn kể cho người quen dùng dặm.

Dặm AnhKilômétKilômétDặm Anh
11,6110,62
23,2253,11
34,83106,21
58,052012,43
1016,095031,07
2540,2310062,14
5080,47200124,27
100160,93500310,69

Để ý cột thứ hai: 100 dặm là khoảng 161 km, tức sai lệch giữa hai đơn vị đã hơn 60 km ở quãng này. Đó là lý do người lái xe ở nước ngoài lần đầu hay ước sai thời gian đến nơi khi quen đọc km.

Nếu bạn chỉ cần hình dung, nhớ câu "dặm dài hơn km chừng sáu phần mười" là đủ. Nếu bạn lập kế hoạch nhiên liệu, đổi lịch hẹn hay khai báo hành trình, hãy tính bằng hệ số đầy đủ.

Mẹo nhẩm dặm ra km bằng dãy số 5, 8, 13, 21

Dãy số liền nhau. Có một mẹo khá thú vị: trong dãy 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, mỗi số bằng tổng hai số trước, và tỉ số giữa hai số liền nhau tiến dần tới khoảng 1,618, rất gần 1,609. Vì vậy 5 dặm xấp xỉ 8 km, 8 dặm xấp xỉ 13 km, 13 dặm xấp xỉ 21 km, 21 dặm xấp xỉ 34 km.

Kiểm lại bằng số đúng. 5 dặm đúng ra là 8,05 km; 8 dặm là 12,87 km; 13 dặm là 20,92 km; 21 dặm là 33,80 km. Sai lệch chưa tới một phần trăm, đủ tốt khi đang lái xe hay đọc tin.

Ghép số lớn từ số nhỏ. Số không nằm trong dãy thì tách ra: 18 dặm là 13 cộng 5, tương ứng 21 cộng 8 bằng 29 km; số đúng là 28,97 km. Đây là phép cộng thuần tuý, không phải nhân số lẻ trong đầu.

Chiều ngược lại đi lùi trong dãy. Đọc thấy 34 km thì lùi một bậc ra 21 dặm; 55 km lùi ra 34 dặm. Cách nhẩm km sang dặm khác là nhân với 0,6 rồi cộng thêm một chút, ví dụ 100 km nhân 0,6 bằng 60, cộng thêm khoảng 2 thành 62 dặm.

Dặm Anh, hải lý và dặm xưa: ba thứ cùng một chữ

Dặm Anh, còn gọi là dặm quốc tế, dài 1.760 yard hay 5.280 feet, bằng 1.609,344 m. Đây là loại dặm bạn gặp trên biển báo đường bộ, đồng hồ tốc độ xe nhập từ thị trường dùng hệ Anh – Mỹ, và trong các bài viết về chạy bộ, đạp xe của nước ngoài.

Hải lý là đơn vị khác hẳn, dài đúng 1.852 m, tức khoảng 1,15 dặm Anh. Trong tiếng Việt có người gọi là "dặm biển", và tiếng Anh cũng gọi là nautical mile, nên khi dịch tài liệu hàng hải mà để trơn chữ "dặm" thì người đọc dễ hiểu nhầm thành dặm đường bộ. Một chuyến tàu đi 100 hải lý là khoảng 185 km, không phải 161 km. Site có một bài riêng giải thích vì sao biển và trời dùng hải lý.

Còn chữ dặm trong văn thơ cũ như "muôn dặm", "nghìn dặm", "dặm trường" là cách người Việt gọi đơn vị đo đường của chữ Hán. Độ dài của đơn vị này thay đổi theo từng thời, từng nơi, và trong văn chương nó chủ yếu mang nghĩa ước lệ là "rất xa". Vì vậy không nên đổi "nghìn dặm" trong một câu thơ ra con số km cụ thể rồi coi đó là khoảng cách thật.

Một mẹo phân biệt: nếu văn bản nói về đường bộ ở các nước dùng hệ Anh – Mỹ, đó là dặm Anh; nếu nói về tàu, thuyền, máy bay, vùng biển, gần như chắc chắn là hải lý; nếu là văn xưa hay thành ngữ, đừng quy đổi.

Đọc tốc độ theo dặm mỗi giờ

Tốc độ ghi theo dặm mỗi giờ, viết tắt mph, đổi sang km/h bằng đúng hệ số của quãng đường: nhân với 1,609. Bảng dưới gồm các mốc hay gặp trên đồng hồ xe và trong tin tức về bão ở các nước dùng dặm.

Dặm mỗi giờKm mỗi giờ (làm tròn)Gợi ý hình dung
1524đạp xe thong thả đến vừa
3048tốc độ phố đông ở nhiều nước
4572đường ngoại ô
6097gần 100 km/h
70113đường cao tốc ở nhiều nơi
100161gió bão rất mạnh hoặc xe chạy rất nhanh

Khi đọc đồng hồ tốc độ hai vòng số, vòng số lớn thường là đơn vị chính của thị trường mà xe được làm ra, vòng nhỏ là đơn vị phụ. Người quen km/h mà nhìn nhầm vòng mph sẽ chạy nhanh hơn ý định khoảng 60 phần trăm.

Ở Việt Nam, giới hạn tốc độ trên biển báo và trong quy định đều tính bằng km/h. Nếu xe của bạn hiển thị mph, hãy chuyển đồng hồ sang km/h khi có thể và luôn theo quy định hiện hành.

Dặm trong chạy bộ và đạp xe: đổi cự ly và nhịp chạy

Người chạy bộ ở Việt Nam đọc nhiều giáo án, bài chia sẻ viết theo dặm, nên phép đổi dặm sang km xuất hiện hằng ngày. Cự ly 5 km gần bằng 3,1 dặm; 10 km gần bằng 6,2 dặm; nửa marathon khoảng 13,1 dặm. Khi một giáo án ghi "chạy nhẹ 4 dặm", bạn hiểu đó là khoảng 6,4 km, không phải 4 km.

Nhịp chạy là chỗ dễ nhầm hơn. Nhịp ghi theo phút mỗi dặm phải đổi sang phút mỗi km bằng phép chia cho 1,609, không phải nhân. Ví dụ nhịp 8 phút mỗi dặm nghĩa là chạy 1,609 km mất 8 phút, nên 1 km mất khoảng 8 chia 1,609, xấp xỉ 4,97 phút, tức gần 5 phút mỗi km. Nhịp 10 phút mỗi dặm tương ứng khoảng 6 phút 13 giây mỗi km.

Với đạp xe, đồng hồ đo tốc độ gắn ghi đông thường cho chọn đơn vị. Nếu bạn đi nhóm với người dùng đơn vị khác, nên thống nhất trước khi chia chặng, kẻo một người hiểu "nghỉ sau 20" là 20 km, người kia hiểu là 20 dặm, tức hơn 32 km. Ghi rõ đơn vị trong tin nhắn nhóm là cách rẻ nhất để tránh chuyện này.

Sai lầm hay gặp khi gặp chữ dặm

Dịch nautical mile thành dặm rồi đổi bằng 1,609. Đây là lỗi phổ biến nhất trong tin dịch về tàu thuyền. Mỗi 100 hải lý bị đổi sai sẽ hụt khoảng 24 km. Gặp nautical mile thì luôn nhân 1,852.

Nghĩ dặm và km gần bằng nhau. Hai đơn vị chênh nhau hơn 60 phần trăm. Một cuộc chạy 10 dặm dài hơn 16 km, gấp rưỡi một cuộc chạy 10 km.

Đổi diện tích theo dặm bằng hệ số 1,609. Một dặm vuông bằng 1,609 nhân 1,609, khoảng 2,59 km vuông. Nhân một lần sẽ ra con số nhỏ hơn thực tế gần 40 phần trăm.

Quy đổi chữ dặm trong văn chương. "Đường xa nghìn dặm" không phải dữ liệu đo đạc. Muốn biết quãng đường thật giữa hai nơi, hãy đo trên bản đồ điện thoại hoặc theo cột cây số, như các bài cùng site hướng dẫn.

Đổi nhịp chạy bằng phép nhân. Nhịp phút mỗi dặm phải chia cho 1,609 mới ra phút mỗi km. Ai nhân nhầm sẽ ra con số lớn gấp hơn hai lần rưỡi số đúng, rồi đặt mục tiêu luyện tập sai hẳn so với sức thật.

Tin vào số làm tròn trên ứng dụng dịch. Công cụ dịch máy có khi đổi luôn đơn vị trong câu, có khi giữ nguyên chữ mile mà dịch thành "dặm" không ghi loại. Khi con số quan trọng, đọc lại bản gốc để biết người viết dùng đơn vị nào, rồi tự đổi bằng hệ số chuẩn.

Quên rằng đồng hồ xe có thể đặt sai đơn vị. Xe mua lại, xe thuê ở nước ngoài, hoặc đồng hồ thông minh vừa cập nhật có thể đang hiển thị dặm. Mất ba giây xem chữ nhỏ cạnh con số, mi hay km, trước khi tính quãng còn lại hay lượng nhiên liệu cần đổ.

Đổi một quãng đường theo dặm ra km cho kế hoạch đi lại

Khi chuẩn bị một chuyến đi ở nơi dùng dặm hoặc đọc lộ trình chạy bộ, đạp xe viết theo dặm, làm theo trình tự sau để không sai.

  1. Xác định loại dặm: đường bộ hay biển. Đường bộ dùng 1,609; biển và hàng không dùng 1,852.
  2. Nhân số dặm với hệ số tương ứng, giữ ít nhất hai chữ số thập phân trong lúc tính.
  3. Nhẩm lại bằng mẹo 5 – 8 – 13 – 21 để chắc mình không bấm nhầm máy.
  4. Nếu cần thời gian, chia quãng đường km cho tốc độ km/h, không trộn dặm với km/h trong cùng một phép chia.
  5. Cộng thêm khoảng dự phòng cho đường vòng, nghỉ chân; quãng ghi trên lộ trình thường là đường đi, nhưng một số tài liệu ghi đường chim bay.
  6. Ghi kết quả kèm đơn vị và ghi chú loại dặm ban đầu, để người đọc sau không phải đoán.

Thói quen ghi chú loại dặm tưởng thừa nhưng rất có ích khi bạn gửi lịch trình cho người khác. Một dòng "120 dặm (đường bộ) ≈ 193 km" không để lại chỗ cho hiểu lầm.

Câu hỏi thường gặp

1 dặm bằng bao nhiêu mét?

1 dặm Anh bằng 1.609,344 m, thường làm tròn là 1.609 m hay 1,6 km. Nếu là hải lý thì bằng đúng 1.852 m. Trước khi đổi, hãy xem văn bản nói về đường bộ hay biển để chọn đúng loại.

Dặm và hải lý cái nào dài hơn?

Hải lý dài hơn, khoảng 1,852 km so với 1,609 km của dặm Anh, tức hải lý bằng chừng 1,15 dặm Anh. Vì vậy cùng một con số, quãng đường tính bằng hải lý luôn xa hơn quãng tính bằng dặm đường bộ.

60 mph là bao nhiêu km/h?

60 dặm mỗi giờ bằng khoảng 96,6 km/h, thường được làm tròn là gần 100 km/h. Phép tính là 60 nhân 1,609. Chiều ngược lại, 100 km/h bằng khoảng 62 dặm mỗi giờ.

Một nghìn dặm trong thơ là bao xa?

Không có con số chính xác. Chữ dặm trong văn thơ cũ là đơn vị đo đường mượn từ chữ Hán, độ dài thay đổi theo thời và nơi, còn "nghìn dặm", "muôn dặm" chủ yếu mang nghĩa ước lệ là rất xa. Không nên quy đổi những cụm này thành km.

Có cách nào nhẩm km sang dặm nhanh không?

Nhân số km với 0,6 rồi cộng thêm một chút, hoặc dùng dãy 5, 8, 13, 21, 34 theo chiều lùi: 34 km khoảng 21 dặm, 21 km khoảng 13 dặm. Hai cách này sai chưa tới vài phần trăm, đủ để hình dung khi đang đi đường.

Một dặm vuông bằng bao nhiêu km vuông?

Khoảng 2,59 km vuông, vì phải nhân 1,609 với chính nó. Lỗi hay gặp là chỉ nhân một lần với 1,609, ra con số nhỏ hơn thực tế khá nhiều. Diện tích luôn đổi theo bình phương hệ số chiều dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138