ChieuDai.comChiều Dài
Đơn vị và quy đổi

Đổi mm, cm, dm, m, km bằng cách dời dấu phẩy: mẹo cho người lớn quên bài

Mỗi bậc từ mm lên cm, dm, m là gấp 10 lần, từ m lên km là gấp 1.000 lần. Cách dời dấu phẩy đúng chiều, bậc thang đơn vị, bẫy dấu chấm phẩy và bẫy mét vuông.

Top-down view of a kitchen table with a folding wooden ruler, a pencil, an eraser and a blank notebook beside a cup of tea, adult hands, soft window light

Trong hệ mét, mỗi bậc liền nhau từ mm lên cm, cm lên dm, dm lên m đều gấp 10 lần, còn từ m lên km gấp 1.000 lần. Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị nhỏ thì dời dấu phẩy sang phải, đổi từ nhỏ sang lớn thì dời sang trái; mỗi bậc gấp 10 là dời một chữ số.

Ví dụ 2.350 mm: lên cm dời trái một chữ số được 235 cm, lên dm thêm một chữ số được 23,5 dm, lên m thêm một nữa được 2,35 m. Ba lỗi người lớn hay mắc khi đã quên bài tiểu học là dời sai chiều, quên bậc dm khi đếm, và đem cách dời này áp nguyên cho mét vuông. Phần dưới đi qua từng thứ một.

Bậc thang đơn vị đo độ dài trong hệ mét

Đặt các đơn vị thành một hàng từ lớn tới nhỏ, mỗi ô là một bậc. Hai bậc in nghiêng ít dùng ngoài đời nhưng vẫn có mặt trong sách giáo khoa và vẫn phải đếm khi dời dấu phẩy.

Đơn vịKý hiệuBằng bao nhiêu métGặp ở đâu
ki-lô-métkm1.000quãng đường, cột cây số
héc-tô-méthm100hầu như chỉ trong sách
đề-ca-métdam10hầu như chỉ trong sách
métm1nhà cửa, vải, dây
đề-xi-métdm0,1bài toán tiểu học, thước kẻ
xen-ti-métcm0,01đồ vật, nội thất
mi-li-métmm0,001bản vẽ, gạch, kim khí

Câu học thuộc cũ "ki-lô, héc-tô, đề-ca, mét, đề-xi, xen-ti, mi-li" chính là bảy bậc này theo đúng thứ tự. Giữa km và m có hai bậc trung gian, nên từ m lên km phải dời ba chữ số chứ không phải một.

Dưới mm vẫn còn micromet và nanomet, mỗi bậc cách nhau 1.000 lần. Site có danh mục riêng về những chiều dài rất nhỏ ấy; trong bài này chỉ dừng ở mm vì đó là đơn vị nhỏ nhất bạn đọc được trên thước thường.

Quy tắc dời dấu phẩy, nói cho dễ nhớ

Đơn vị càng nhỏ thì con số càng to. Cùng một chiều dài, đếm bằng đơn vị nhỏ phải đếm nhiều lần hơn. 1 m là 100 cm là 1.000 mm. Vì vậy khi đổi sang đơn vị nhỏ hơn, con số phải lớn lên, dấu phẩy chạy sang phải.

Mỗi bậc một chữ số. Đếm số bậc giữa hai đơn vị trên bậc thang, rồi dời đúng bấy nhiêu chữ số. Từ cm sang m cách hai bậc (cm, dm, m), nên 175 cm thành 1,75 m. Từ m sang km cách ba bậc, nên 850 m thành 0,85 km.

Thiếu chữ số thì thêm số 0. Dời dấu phẩy mà hết chữ số thì viết thêm số 0. 3 m sang mm dời phải ba chữ số: 3 thành 3.000 mm. 45 m sang km dời trái ba chữ số: 45 thành 0,045 km.

Tự kiểm bằng cảm giác. Sau khi đổi, hỏi lại một câu: con số này có hợp lý không? Một cái bàn 1,2 m mà đổi ra 12 mm là sai ngay vì bàn không thể dài bằng hạt đậu. Phép thử bằng cảm giác bắt được hầu hết lỗi dời sai chiều.

Ví dụ đổi từng bước cho các tình huống hằng ngày

Các ví dụ dưới chọn từ việc thật: đọc bản vẽ, mua gạch, đọc quãng đường. Cột cuối cho biết dời mấy chữ số và theo chiều nào.

Cần đổiKết quảCách dời
1.250 mm ra m1,25 mtrái 3 chữ số
600 mm ra cm60 cmtrái 1 chữ số
2,7 m ra cm270 cmphải 2 chữ số
0,8 m ra mm800 mmphải 3 chữ số
4.500 m ra km4,5 kmtrái 3 chữ số
12,3 km ra m12.300 mphải 3 chữ số
35 dm ra m3,5 mtrái 1 chữ số
7 cm ra dm0,7 dmtrái 1 chữ số

Gạch lát nền ghi 600 nhân 600 là milimét, tức viên 60 nhân 60 cm. Bản vẽ nhà ở nước ta thường ghi mọi kích thước bằng milimét mà không viết đơn vị, nên con số 3600 trên bản vẽ một căn phòng nghĩa là 3,6 m, không phải 3.600 m hay 36 m.

Nếu bạn thấy khó đếm bậc trong đầu, kẻ bảy ô ngang trên giấy, viết mỗi chữ số của con số vào một ô theo đơn vị gốc, rồi đọc lại ở ô đơn vị mới. Cách này chính là cách thầy cô dạy ở lớp ba và vẫn dùng tốt khi đã đi làm.

Vì sao hệ mét đổi dễ hơn inch, feet, dặm

Cái dễ của hệ mét nằm ở chỗ mọi bậc đều là bội của 10. Bạn không cần nhớ hệ số nào, chỉ cần đếm bậc và dời dấu phẩy. Hệ Anh – Mỹ thì mỗi bậc một kiểu: 12 inch là một feet, 3 feet là một yard, 1.760 yard là một dặm. Muốn đổi 2 dặm ra inch phải nhân 2 với 1.760, với 3, rồi với 12, ra 126.720 inch, một phép tính không ai làm được bằng cách dời dấu phẩy.

Điều này có hệ quả rất thực tế. Khi cộng các số đo hệ mét, bạn cộng như cộng số thường: 1,25 m cộng 0,8 m bằng 2,05 m. Khi cộng 3 feet 8 inch với 2 feet 7 inch, bạn được 5 feet 15 inch, rồi phải nhớ đổi 12 inch thành 1 feet để ra 6 feet 3 inch. Thêm một bước là thêm một chỗ sai.

Hệ mét còn có lợi ở chỗ các đơn vị diện tích, thể tích nối thẳng với đơn vị chiều dài: một khối lập phương cạnh 10 cm chứa đúng 1 lít. Ở hệ Anh – Mỹ, quan hệ giữa inch khối và đơn vị dung tích phức tạp hơn nhiều.

Biết điểm mạnh này để tận dụng: khi phải làm việc với số đo inch, feet, cách gọn nhất là đổi hết sang mm hoặc m ngay từ đầu, tính toán trong hệ mét, chỉ đổi ngược ra inch ở bước cuối nếu bắt buộc. Đừng tính nửa chừng ở hệ này rồi chuyển sang hệ kia.

Bẫy dấu phẩy và dấu chấm khi đọc số

Tiếng Việt dùng dấu phẩy để ngăn phần thập phân và dấu chấm để ngăn hàng nghìn: 1.250,5 mm nghĩa là một nghìn hai trăm năm mươi phẩy năm milimét. Tài liệu tiếng Anh và nhiều phần mềm làm ngược lại: dấu chấm là thập phân, dấu phẩy ngăn hàng nghìn, viết 1,250.5.

Cái bẫy nằm ở những con số chỉ có một dấu. Viết "1.250 m" trong văn bản tiếng Việt nghĩa là một nghìn hai trăm năm mươi mét. Đọc theo thói quen tiếng Anh lại thành một phẩy hai lăm mét, lệch một nghìn lần. Bảng tính trên máy cũng có thể hiểu sai tuỳ cài đặt vùng miền, biến 1.250 thành số 1,25.

Cách tránh: khi gửi số đo cho người khác, đặc biệt người ở nước ngoài hoặc người dùng phần mềm cài tiếng Anh, viết kèm đơn vị và tránh dấu ngăn hàng nghìn với số nhỏ, ví dụ viết 1250 mm hay 1,25 m. Khi nhận số đo từ tài liệu nước ngoài, nhìn ngữ cảnh và độ lớn hợp lý trước khi tin dấu.

Trong bài này và trên toàn site, số được viết theo kiểu Việt: dấu phẩy là thập phân, dấu chấm ngăn hàng nghìn.

Bẫy mét vuông và mét khối: không dời như chiều dài

Quy tắc mỗi bậc một chữ số chỉ đúng với chiều dài. Diện tích là hai chiều nhân nhau, nên mỗi bậc gấp 100 lần và phải dời hai chữ số. Thể tích ba chiều, mỗi bậc gấp 1.000 lần, dời ba chữ số.

LoạiMột bậc gấpVí dụ đúngLỗi hay gặp
Chiều dài10 lần1 m = 100 cm—
Diện tích100 lần1 m² = 10.000 cm²tưởng 1 m² = 100 cm²
Thể tích1.000 lần1 m³ = 1.000.000 cm³tưởng 1 m³ = 1.000 cm³
Diện tích lớn1.000.000 lần từ m² lên km²1 km² = 1.000.000 m²tưởng 1 km² = 1.000 m²

Hình dung một ô vuông cạnh 1 m. Mỗi cạnh dài 100 cm, nên ô đó chứa 100 hàng, mỗi hàng 100 ô vuông nhỏ cạnh 1 cm, tổng cộng 10.000 ô. Cách hình dung này giúp bạn không bao giờ quên vì sao diện tích phải dời gấp đôi.

Trong thực tế, cách an toàn nhất là đổi từng cạnh sang cùng đơn vị rồi mới nhân. Phòng 360 cm nhân 420 cm thì đổi thành 3,6 m nhân 4,2 m rồi nhân ra 15,12 m², khỏi phải nhớ dời mấy chữ số.

Tự ôn trong mười phút với thước và đồ trong nhà

Cách nhanh nhất để lấy lại phản xạ đổi đơn vị là đổi trên đồ vật thật thay vì làm bài tập trên giấy. Bạn chỉ cần một thước cuộn và cây bút.

  1. Đo chiều dài một chiếc bàn bằng thước cuộn, đọc ra mm.
  2. Đổi số đó ra cm, dm, m mà không nhìn thước; viết ba con số ra giấy.
  3. Nhìn lại thước để kiểm: mặt thước có vạch cm, đếm xem có đúng không.
  4. Ước quãng đường từ nhà tới chợ bằng mét, rồi đổi ra km; nếu có công tơ mét xe máy, đi một lần để đối chiếu.
  5. Đo một viên gạch lát nền, tính diện tích bằng cm² rồi đổi ra m²; nhân lên xem cần bao nhiêu viên cho một mét vuông.
  6. Làm lại sau vài ngày với đồ vật khác cho tới khi việc đổi không cần nghĩ.

Nếu có con nhỏ đang học bài đơn vị đo, làm cùng con theo đúng các bước này là một hoạt động vui vẻ, không cần chấm đúng sai cho con. Trẻ hiểu chậm hay nhanh đều được, quan trọng là con thấy đơn vị đo có mặt ngay trong nhà mình.

Câu hỏi thường gặp

1 m bằng bao nhiêu cm và bao nhiêu mm?

1 m bằng 100 cm và bằng 1.000 mm. Từ m sang cm dời dấu phẩy sang phải hai chữ số, từ m sang mm dời ba chữ số. Ví dụ 1,75 m bằng 175 cm, bằng 1.750 mm.

1 km bằng bao nhiêu m?

1 km bằng 1.000 m. Từ km xuống m cách ba bậc (hm, dam, m) nên dời dấu phẩy sang phải ba chữ số; 2,5 km là 2.500 m. Chiều ngược lại, 800 m là 0,8 km.

1 dm bằng bao nhiêu cm?

1 dm bằng 10 cm, và 10 dm bằng 1 m. Đề-xi-mét ít dùng ngoài đời nhưng hay xuất hiện trong sách tiểu học; nhiều người lớn quên mất bậc này nên đổi cm sang m bị dời thiếu một chữ số.

Vì sao 1 m² lại bằng 10.000 cm²?

Vì mỗi cạnh của ô vuông 1 m dài 100 cm, diện tích là 100 nhân 100 bằng 10.000 cm². Với diện tích, mỗi bậc đơn vị gấp 100 lần nên phải dời hai chữ số mỗi bậc, không phải một như chiều dài.

Bản vẽ nhà ghi 3600 là bao nhiêu mét?

Bản vẽ kiến trúc ở nước ta thường ghi kích thước bằng milimét mà không viết đơn vị, nên 3600 là 3.600 mm, tức 3,6 m. Nếu nghi ngờ, xem phần ghi chú của bản vẽ hoặc so với một kích thước bạn biết chắc, như chiều rộng cửa đi.

Số 1.250 là một nghìn hai trăm năm mươi hay một phẩy hai lăm?

Theo cách viết tiếng Việt, đó là một nghìn hai trăm năm mươi, vì dấu chấm ngăn hàng nghìn. Trong tài liệu tiếng Anh, dấu chấm lại là thập phân. Khi số đo quan trọng, nên viết kèm đơn vị và tránh dấu ngăn hàng nghìn với số nhỏ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138