ChieuDai.comChiều Dài
Sai số và đo cho chính xác

Kiểm thước cuộn còn chuẩn không: so hai thước và so với vật chuẩn

Thước cuộn cũ có thể đo sai mà không ai hay. Cách kiểm tại nhà: so hai cây thước, so với khổ giấy A4 và thẻ ngân hàng, kiểm móc đầu thước và kiểm thước kẻ còn thẳng.

two retractable tape measures pulled out side by side on a light wooden floor, their blades aligned, Vietnamese hands pressing them flat, top-down view, even daylight

Cách kiểm thước cuộn đơn giản nhất là so nó với một cây thước khác và với một vật có kích thước chuẩn đã biết. Kéo hai thước song song, khớp vạch 10 cm, so ở các mốc 1 m, 2 m, 3 m; rồi đo một tờ giấy A4 phải ra 297 mm chiều dài, 210 mm chiều rộng. Lệch không quá một milimét trên mỗi mét thì thước còn dùng tốt cho việc nhà.

Thước hỏng hiếm khi hỏng rõ ràng. Móc đầu thước bị cong một chút, lưỡi bị gãy gập rồi duỗi lại, thước vải bị giãn: tất cả làm mọi số đo lệch theo cùng một chiều, và người dùng không biết. Kiểm định kỳ chỉ mất vài phút nhưng giúp bạn tin con số mình đo.

Thước sai theo những cách nào

Chỗ hay hỏng nhất trên thước cuộn là cái móc ở đầu. Móc có độ lỏng thiết kế đúng bằng bề dày của nó để bù khi đo kéo ra và đo tì vào. Khi móc bị va đập, bị bẻ cong ra ngoài hoặc vào trong, hoặc đinh tán bị bóp chặt, khoảng bù không còn đúng. Mọi số đo bắt đầu từ móc sẽ lệch một đến hai milimét.

Chỗ hỏng thứ hai là lưỡi thước. Lưỡi thép bị gãy gập rồi duỗi lại có thể không còn thẳng, chỗ gập làm vạch số lệch nhẹ. Lưỡi bị gỉ, mòn vạch thì khó đọc. Hiếm hơn, một số thước rẻ có vạch in không đều ngay từ khi mới mua.

Với thước dây vải, nguy cơ chính là giãn. Thước bị kéo căng nhiều lần, phơi nắng, ngấm nước có thể dài ra vài milimét trên mỗi mét. Thước gấp gỗ thì bị rơ khớp, mở ra không thẳng. Thước kẻ nhựa bị cong vênh vì nhiệt, mép không còn thẳng để kẻ.

Những lỗi này đều là sai số hệ thống: lần nào cũng lệch như nhau, đo nhiều lần cũng không hết. Chỉ có kiểm và thay thước mới xử lý được.

Điều đáng ngại là người dùng thường tin thước hơn tin mình. Khi một món đồ không vừa, ai cũng nghĩ mình đọc sai, đo lệch, ít ai nghi chính cây thước. Nếu nhiều lần liền số đo của bạn đều hụt hoặc dư theo cùng một chiều so với số của thợ, đó là dấu hiệu nên kiểm thước trước khi kiểm cách đo.

So hai cây thước cuộn với nhau

Cách này cần hai thước, tốt nhất một cây bạn tin là đúng, ví dụ thước mới mua từ nơi đáng tin, hoặc thước ít dùng.

  1. Trải hai thước nằm song song sát nhau trên sàn phẳng hoặc mặt bàn dài, mặt vạch cùng hướng lên.
  2. Không dùng móc đầu thước. Khớp vạch 10 cm của hai thước thẳng hàng với nhau, giữ cố định bằng tay hoặc vật nặng.
  3. Kéo căng vừa phải cả hai lưỡi và so ở các mốc 1 m, 2 m, 3 m. Mỗi mốc ghi lại chênh lệch, ví dụ cây cũ ngắn hơn 0,5 mm ở mốc 1 m, ngắn hơn 1 mm ở mốc 3 m.
  4. Nếu chênh lệch tăng dần theo chiều dài, một trong hai lưỡi bị giãn hoặc in vạch lệch. Nếu chênh lệch không đổi ở mọi mốc, thường là do bạn khớp vạch 10 cm chưa thật thẳng, làm lại bước hai.
  5. Đổi vai trò: so tiếp với cây thước thứ ba nếu có, để biết cây nào là cây lệch.

Bỏ qua móc đầu thước ở bước này là cố ý: ta kiểm riêng lưỡi trước, kiểm móc sau, để biết lỗi nằm ở đâu.

Kiểm cái móc đầu thước

Sau khi đã biết lưỡi thước ổn, kiểm móc bằng cách so hai cách đo. Lấy một tấm ván hay cuốn sách dày có cạnh phẳng. Cách thứ nhất: móc đầu thước vào mép ngoài, kéo ra, đọc số ở mép bên kia. Cách thứ hai: đặt vạch 10 cm trùng mép, kéo qua, đọc số rồi trừ 10. Hai kết quả phải giống nhau trong khoảng nửa milimét.

Kiểm tiếp chiều đẩy. Tì móc vào một bức tường, đo đến một vạch bút chì trên sàn cách tường chừng một mét. Rồi đo lại cùng khoảng ấy, bắt đầu từ vạch 10 cm tì vào tường hoặc dùng một khối vuông làm đệm. Hai kết quả cũng phải khớp.

Nếu đo kéo đúng mà đo tì lệch, hoặc ngược lại, móc đã mất độ lỏng thiết kế hoặc bị cong. Nhìn kỹ đầu móc: có bị gập vào hoặc bẻ ra không, đinh tán có còn trượt nhẹ khi đẩy kéo không. Đừng cố uốn lại bằng kìm, vì gần như không thể uốn chính xác đến nửa milimét.

Một thước có móc hỏng vẫn dùng được nếu bạn chịu bắt đầu đo từ vạch 10 cm và trừ đi, nhưng cách đó dễ quên khi vội. Với thước dùng thường xuyên, móc hỏng là lý do chính đáng để thay thước.

Vật chuẩn có sẵn trong nhà để so

Khi không có thước thứ hai, so với những vật được sản xuất theo kích thước chuẩn hoá. Các con số dưới đây là chuẩn phổ biến, đo ở vật còn nguyên, không cong mép.

Vật chuẩnKích thước theo chuẩnDùng để kiểm
Tờ giấy khổ A4297 x 210 mmThước kẻ, đoạn đầu thước cuộn
Tờ giấy khổ A3420 x 297 mmĐoạn dài hơn của thước kẻ
Thẻ ngân hàng, thẻ khổ ID-185,60 x 53,98 mmThước nhỏ, thước kẹp, kiểm móc
Ghép hai tờ A4 nối dọc594 mmThước cuộn ở đoạn gần 60 cm
Ghép năm tờ A4 nối ngang theo cạnh 210 mm1.050 mmThước cuộn ở mốc trên 1 m

Giấy có thể co giãn đôi chút theo độ ẩm và khi in cắt, nên đây là cách kiểm nhanh chứ không phải chuẩn tuyệt đối. Nếu thước lệch so với giấy dưới một milimét, đừng vội kết luận thước hỏng; lệch vài milimét mới đáng ngờ.

Kiểm thước kẻ còn thẳng và thước laser

Thước kẻ dùng để kẻ đường thẳng thì phải kiểm cả mép thẳng, không chỉ vạch. Cách làm: đặt thước trên tờ giấy, kẻ một đường dọc theo mép bằng bút chì nhọn. Lật thước lại theo chiều ngang, đặt cùng mép vào đúng đường vừa kẻ. Nếu mép thước khớp đều với nét chì suốt chiều dài, thước thẳng. Nếu có khe hở ở giữa hoặc ở hai đầu, mép thước bị cong, và độ hở bạn thấy gấp đôi độ cong thật.

Thước laser có thể kiểm bằng cách so với thước cuộn trên một khoảng đã đo cẩn thận, ví dụ từ tường đến cửa khoảng ba bốn mét. Đặt máy đúng điểm gốc mà hướng dẫn quy định, có máy tính từ mặt sau, có máy tính từ mặt trước. Nhiều kết quả lệch đúng bằng chiều dài thân máy chỉ vì chọn sai điểm gốc trong cài đặt.

Khi kiểm thước laser, không chiếu tia vào mắt người hay vật nuôi, và chiếu vào bề mặt mờ sáng màu để có kết quả ổn định. Mặt kính, mặt gương, mặt tối màu dễ làm máy đo sai hoặc không đo được.

Nếu thước laser lệch nhiều so với thước cuộn đã kiểm, xem lại điểm gốc, pin yếu, và bề mặt đo, trước khi nghĩ đến chuyện máy hỏng.

Kiểm thước dây vải và thước dây dài

Thước dây may là loại dễ giãn nhất trong nhà. Cách kiểm: trải thước nằm phẳng cạnh một thước cuộn thép đã kiểm, không kéo, chỉ vuốt cho thẳng. Khớp đầu thước dây với vạch 10 cm của thước thép rồi so ở các mốc 50 cm, 100 cm, 150 cm. Lệch dưới một milimét là thước còn tốt. Lệch hai ba milimét ở mốc cuối thì vẫn dùng được cho may vá nhưng không nên dùng để đo đồ cứng.

Thước dây dài cuộn tay dùng ngoài sân vườn kiểm theo cách tương tự nhưng ở khoảng dài hơn. Đo một đoạn đường thẳng chừng năm mét trên nền phẳng bằng thước cuộn thép, đánh dấu hai đầu bằng phấn, rồi đo lại bằng thước dây dài với lực kéo vừa phải. Chênh dưới vài milimét trên năm mét là chấp nhận được cho việc đo sân vườn.

Khi kiểm thước dây, chú ý luôn kéo với cùng một lực vừa phải. Kéo mạnh lúc kiểm rồi kéo nhẹ lúc đo thật, hay ngược lại, là lại đưa thêm sai số mới vào.

Thước dây mềm không đắt và mỏi dần theo thời gian. Thay khi vạch số đã mờ, lưỡi bị rách mép, hoặc đầu thước bọc kim loại đã bong.

Bao lâu kiểm một lần và khi nào thay thước

Kiểm khi mới mua. So ngay với một thước khác hoặc với khổ giấy A4. Thước lệch ngay từ đầu thì đổi luôn, đừng hy vọng nó sẽ đúng hơn về sau.

Kiểm sau khi thước bị rơi hoặc lưỡi bị gập. Rơi từ trên cao xuống nền cứng, móc dễ bị cong. Lưỡi bị gập mạnh có thể không còn thẳng. Kiểm móc và lưỡi trước khi đo việc quan trọng.

Kiểm trước việc cần chính xác. Trước khi đo để đặt cắt kính, đá, cửa, mất năm phút kiểm thước là rẻ so với cái giá của một tấm kính cắt sai.

Ghi lại kết quả kiểm. Một dòng ghi chú dán trong hộp đồ nghề, ví dụ "thước 5 m, kiểm tháng 11, so với A4 đúng, móc tốt", giúp lần sau biết thước đã được kiểm khi nào và lần trước nó lệch bao nhiêu.

Thay thước khi. Móc cong hoặc mất độ lỏng, lưỡi gãy gập nhiều chỗ, vạch số mòn khó đọc, nút khoá không giữ được lưỡi, hoặc so với thước khác lệch hơn một milimét mỗi mét. Thước cuộn không đắt so với công sức một lần làm lại.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết thước cuộn còn đo đúng không?

So với một cây thước khác bằng cách khớp vạch 10 cm của hai thước và so ở các mốc mét, rồi đo thử tờ giấy A4 phải ra 297 x 210 mm. Lệch không quá một milimét mỗi mét là còn dùng tốt cho việc nhà.

Vì sao khi so hai thước nên bỏ qua móc đầu thước?

Để kiểm riêng phần lưỡi thước trước. Móc có độ lỏng thiết kế và có thể bị cong, nếu dùng móc khi so thì không biết lệch do lưỡi hay do móc. Kiểm lưỡi xong mới kiểm móc bằng cách so đo từ móc với đo từ vạch 10 cm.

Thẻ ngân hàng có kích thước bao nhiêu?

Thẻ ngân hàng và nhiều loại thẻ cùng khổ theo chuẩn quốc tế ID-1, kích thước 85,60 x 53,98 mm. Vì được sản xuất đồng loạt theo chuẩn, nó là vật tiện để kiểm nhanh thước nhỏ.

Kiểm thước kẻ còn thẳng không bằng cách nào?

Kẻ một đường theo mép thước, lật thước lại và đặt cùng mép vào nét vừa kẻ. Mép khớp đều suốt chiều dài là thước thẳng. Có khe hở ở giữa hoặc hai đầu là thước cong, độ hở thấy được gấp đôi độ cong thật.

Móc đầu thước cuộn bị cong có uốn lại được không?

Không nên. Móc cần chính xác đến nửa milimét và uốn bằng kìm gần như không thể đạt mức đó. Có thể tạm đo bắt đầu từ vạch 10 cm rồi trừ đi, nhưng với thước dùng thường xuyên thì nên thay.

Thước laser đo lệch so với thước cuộn thì do đâu?

Thường do chọn sai điểm gốc đo, mặt trước hay mặt sau máy, khiến kết quả lệch đúng bằng chiều dài thân máy. Ngoài ra còn do pin yếu hoặc bề mặt đo bóng, tối màu. Kiểm các điều này trước khi nghĩ máy hỏng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138