Trước khi đo cửa sổ để may rèm, bạn phải chọn kiểu lắp: rèm lắp trong lòng khung (rèm cuốn, rèm sáo, rèm roman) thì đo bề rộng và chiều cao lòng khung ở ba điểm, lấy số nhỏ nhất; rèm treo ngoài khung (rèm vải trên thanh hay ray) thì đo khung rồi cộng thêm mỗi bên khoảng mười đến hai mươi centimét, sau đó mới tính độ dún và chiều dài. Đo đúng kiểu thì thợ may đỡ hỏi lại, rèm treo lên kín sáng mà không lùng nhùng.
Rèm là món đồ mà sai vài centimét trông thấy ngay: hở một khe sáng ở mép, kéo rèm vào thì che mất nửa cửa kính, gấu rèm lơ lửng hay lết đất. Bài này đi từng kiểu và đưa ví dụ tính tay cho một cửa sổ cụ thể.
Trong lòng hay ngoài khung: chọn trước khi cầm thước
Lắp trong lòng khung nghĩa là rèm nằm gọn bên trong ô cửa, mép rèm cách mép khung chỉ vài milimét. Kiểu này gọn, để lộ khung cửa đẹp, hợp với rèm cuốn, rèm sáo, rèm roman, những loại có hộp hoặc thanh trên cùng cần chỗ bắt vít. Điều kiện là lòng khung phải đủ sâu để chứa phần hộp hay thanh trên, và tay nắm cửa sổ không lồi vào chỗ rèm hạ xuống.
Lắp ngoài khung nghĩa là thanh hay ray treo trên tường, phía trên ô cửa và rộng hơn ô cửa. Rèm vải xếp nếp hầu như luôn treo kiểu này. Ưu điểm là che kín sáng lọt ở mép, làm cửa sổ trông to và cao hơn, và khi kéo rèm gom về hai bên thì phần vải chồng lên tường chứ không che kính.
Một mẹo chọn nhanh: phòng ngủ cần tối hẳn thì treo ngoài khung, trùm rộng; phòng bếp, phòng tắm cửa sổ nhỏ, cần gọn và dễ lau thì lắp trong lòng. Cửa sổ có song sắt, có tay nắm mở vào trong, hay khung quá nông thì gần như buộc phải treo ngoài.
Quyết định xong mới đo, vì hai kiểu đo khác nhau ở cả điểm bắt đầu lẫn những gì phải cộng trừ. Đo một kiểu rồi đặt may kiểu kia là lỗi rất hay gặp.
Cách đo khi lắp rèm trong lòng khung
Ô cửa xây và trát bằng tay, nên hiếm khi rộng đều từ trên xuống dưới. Đo theo các bước sau, mỗi con số ghi ngay lên giấy.
- Đo bề rộng lòng khung ở ba độ cao: sát mép trên, giữa, sát mép dưới. Đo từ mặt trong khung bên này sang mặt trong khung bên kia.
- Đo chiều cao lòng khung ở ba vị trí: sát bên trái, chính giữa, sát bên phải. Đo từ mặt dưới của khung trên xuống mặt bệ cửa.
- Lấy số nhỏ nhất của mỗi chiều. Nếu lấy số lớn nhất, rèm sẽ kẹt ở chỗ hẹp nhất.
- Đo độ sâu lòng khung, tức từ mặt kính hay cánh cửa ra tới mép ngoài của khung. So con số này với độ sâu hộp rèm mà người bán ghi; thiếu sâu thì hộp sẽ lồi ra ngoài.
- Kiểm những thứ lồi vào lòng khung: tay nắm, chốt, bản lề, ke góc của song sắt. Đo vị trí và độ lồi của chúng.
- Ghi rõ trên giấy: "đo trong lòng, chưa trừ". Thợ sẽ tự trừ khe hở mỗi bên để rèm lên xuống không cọ khung.
Điểm cuối cùng quan trọng hơn nó trông. Người tự đo hay tự trừ đi một centimét cho chắc, rồi thợ lại trừ thêm theo thói quen, thế là rèm hở hai khe sáng ở hai mép. Gửi số đo thật kèm ghi chú đo trong lòng là cách an toàn nhất; con số trừ bao nhiêu để người làm rèm quyết theo loại rèm của họ.
Cách đo khi treo rèm ngoài khung
Đo bề rộng khung ngoài. Đo từ mép ngoài khung bên trái sang mép ngoài khung bên phải. Nếu cửa không có khung nổi, đo bề rộng ô cửa trên tường.
Cộng phần trùm hai bên. Thanh hay ray nên dài hơn khung mỗi bên khoảng mười đến hai mươi centimét. Phần dư này là chỗ để vải gom lại khi kéo rèm mở, không che mất kính, và che luôn khe sáng lọt ở mép. Vải dày, xếp nếp nhiều thì nên trùm rộng hơn vì gom lại chiếm chỗ hơn.
Chọn độ cao thanh treo. Thường đặt thanh cao hơn mép trên khung khoảng mười đến mười lăm centimét. Muốn phòng trông cao hơn, nhiều người treo thanh gần sát trần; khi đó chiều dài rèm tăng lên tương ứng.
Đo vướng víu ở hai bên. Kiểm tường hai bên có đủ chỗ cho phần trùm không: một góc tường, một cái tủ, cục lạnh điều hoà hay công tắc đèn có thể chắn mất. Nếu một bên chỉ còn tám centimét thì trùm lệch, ghi rõ để thợ biết.
Đo chiều dài từ chỗ treo. Khi đã chọn độ cao thanh, đo từ đúng độ cao ấy xuống điểm kết thúc của rèm, tức sàn hay dưới bệ cửa. Đo ở hai ba vị trí vì sàn có thể không phẳng.
Chiều dài rèm: chạm sàn, lửng hay qua bệ
Cùng một ô cửa, chiều dài rèm khác nhau tuỳ kiểu bạn muốn. Bảng dưới là các kiểu phổ biến và cách tính từ độ cao chỗ treo.
| Kiểu | Cách tính chiều dài | Hợp với |
|---|---|---|
| Qua bệ cửa | Từ chỗ treo xuống mép dưới bệ, cộng thêm khoảng 10–15 cm | Cửa sổ có bàn, giường, tủ thấp kê bên dưới |
| Chạm hờ sàn | Từ chỗ treo xuống sàn, trừ 1–2 cm | Phòng khách, phòng ngủ; dễ lau sàn, không bám bụi |
| Chạm sàn vừa khít | Đúng bằng khoảng từ chỗ treo tới sàn | Trông chỉnh chu, nhưng sàn lệch thì có chỗ hở chỗ chạm |
| Phủ chờm sàn | Từ chỗ treo xuống sàn, cộng thêm 5–15 cm | Phòng ít đi lại, vải dày; khó vệ sinh hơn |
Nhớ hỏi thợ con số chiều dài là tính từ đâu. Rèm treo bằng khoen xỏ thanh thì đỉnh vải nằm thấp hơn đỉnh thanh; rèm móc trên ray thì đỉnh vải có thể cao hơn ray để che ray. Cùng là "dài hai mét rưỡi" nhưng hai kiểu treo cho gấu rèm cao thấp khác nhau vài centimét. Cách gọn nhất là ghi: "từ mặt dưới thanh xuống sàn là … cm" và để thợ tính phần treo.
Độ dún vải: vì sao rèm phải rộng hơn cửa
Rèm vải treo lên trông mềm và có nếp vì tổng bề rộng vải lớn hơn chiều dài thanh nhiều lần. Hệ số này gọi là độ dún hay hệ số xếp nếp. Vải dày, may nếp lớn thường dùng gấp khoảng một rưỡi đến hai lần chiều dài thanh; vải voan mỏng thường cần gấp hai đến hai lần rưỡi để không trông thưa. Mỗi kiểu may nếp có hệ số quen dùng riêng, nên con số cuối cùng hỏi thợ may.
Ví dụ giả định: cửa sổ có khung ngoài rộng một mét bốn. Bạn trùm mỗi bên mười lăm centimét, vậy thanh dài một mét bảy. Chọn độ dún gấp hai, tổng bề rộng vải thành phẩm là ba mét bốn, chia hai cánh mỗi cánh một mét bảy. Nếu treo thêm một lớp voan bên trong với độ dún gấp hai rưỡi, lớp voan cần bốn mét hai mươi lăm thành phẩm.
Bạn không cần tự tính số mét vải phải mua, vì thợ còn cộng đường may, gấu, khổ vải và cách ghép hoa văn. Nhưng hiểu độ dún giúp bạn đọc được báo giá: hai bên báo cùng một cửa mà số mét vải chênh nhau nhiều thường là do chọn hệ số nếp khác nhau, không hẳn ai đúng ai sai.
Rèm cuốn, rèm sáo không có độ dún: bề rộng rèm bằng bề rộng đã đo, trừ khe hở. Đó cũng là lý do hai loại này dễ đo hơn rèm vải nhiều.
Cửa ban công, cửa sổ góc, cửa sổ sát trần: những ca khó đo
Cửa ban công mở vào trong. Cánh cửa mở vào phòng sẽ quét qua chỗ rèm buông. Đo bề rộng cánh khi mở hết và khoảng lồi của tay nắm, rồi chọn treo thanh đủ cao và trùm đủ rộng để vải gom hết sang tường khi mở cửa. Gấu rèm nên cách sàn một hai centimét để cánh cửa không kéo lê vải mỗi lần đóng mở.
Cửa sổ góc, hai mặt gặp nhau. Đo riêng từng mặt từ góc trong ra mép ngoài, ghi rõ mặt nào dài hơn. Ray rèm ở góc thường phải uốn hoặc nối, thợ cần biết góc là vuông hay tù, nên đo thêm hai cạnh sáu mươi và tám mươi centimét từ góc như cách kiểm góc vuông của tường.
Cửa sổ sát trần, không còn chỗ bắt thanh. Đo khoảng hở từ mép trên khung lên trần. Dưới năm sáu centimét thì gần như phải treo ray bắt trần, và chiều dài rèm khi đó tính từ mặt trần xuống. Trần thạch cao thì hỏi thợ chỗ có khung xương để bắt vít chắc.
Cửa sổ cầu thang, cửa sổ cao. Đây là chỗ hay phải đứng trên bậc thang để đo. Nếu không đặt được thang chữ A vững trên mặt bậc, dùng thước laser đo từ dưới lên hoặc nhờ thợ đến đo, đừng đứng nhón trên mép bậc hay tay vịn.
Ghi số đo gửi thợ may cho khỏi hỏi lại
Một tờ ghi chú tốt cho mỗi cửa sổ gồm những dòng sau. Chụp kèm một ảnh cả ô cửa và tường hai bên.
- Tên cửa: phòng nào, cửa nào, nhìn từ trong ra.
- Kiểu lắp: trong lòng khung hay ngoài khung.
- Bề rộng: ba số đo, đánh dấu số nhỏ nhất nếu lắp trong lòng; hoặc bề rộng khung và phần trùm mỗi bên nếu treo ngoài.
- Chiều cao hay chiều dài rèm: đo từ đâu tới đâu, kiểu gấu mong muốn.
- Độ sâu lòng khung và những thứ lồi ra như tay nắm, chốt.
- Khoảng trống trên khung tới trần, và trở ngại hai bên như điều hoà, công tắc, góc tường.
- Số lớp: một lớp cản sáng hay thêm lớp voan.
Khi đo cửa sổ trên cao hay cửa sổ cầu thang, dùng thang chữ A vững, có người giữ, không đứng lên ghế xoay hay bàn có bánh xe. Nhà có trẻ nhỏ thì nhắc thợ buộc gọn dây kéo rèm lên cao, ngoài tầm với của trẻ, vì dây thừa thòng xuống là một mối nguy thật sự với trẻ đang tập đi.
Câu hỏi thường gặp
Rèm cuốn nên lắp trong lòng hay ngoài khung cửa?
Lắp trong lòng gọn và đẹp nếu khung đủ sâu và không có tay nắm lồi vào. Nếu cần che sáng thật kín, khung nông hoặc có song sắt, lắp ngoài khung trùm rộng hơn mỗi bên vài centimét sẽ hợp hơn.
Thanh treo rèm nên dài hơn cửa sổ bao nhiêu?
Phổ biến là dài hơn khung mỗi bên khoảng mười đến hai mươi centimét. Vải càng dày, xếp nếp càng nhiều thì phần trùm nên càng rộng để khi kéo mở, vải gom lên tường chứ không che kính.
Rèm vải cần dài chạm sàn hay cách sàn?
Tuỳ ý thích và cách dùng. Cách sàn một hai centimét dễ lau nhà và ít bám bụi; chạm sàn khít trông chỉnh chu nhưng đòi hỏi sàn phẳng; phủ chờm sàn hợp phòng ít đi lại. Hãy đo ở vài điểm vì sàn nhà hiếm khi phẳng tuyệt đối.
Tự trừ khe hở khi đo rèm trong lòng khung có nên không?
Không nên. Hãy gửi số đo thật của lòng khung và ghi rõ đo trong lòng, chưa trừ. Thợ làm rèm biết loại rèm của họ cần trừ bao nhiêu; hai người cùng trừ thì rèm sẽ hở hai khe sáng ở mép.
Độ dún gấp hai nghĩa là gì?
Nghĩa là tổng bề rộng vải sau khi may bằng hai lần chiều dài thanh treo. Ví dụ thanh dài một mét bảy thì tổng vải thành phẩm khoảng ba mét bốn, chia cho các cánh rèm. Số mét vải phải mua còn cộng đường may và khổ vải.
Cửa sổ không vuông thì đo rèm thế nào?
Lắp trong lòng thì lấy số nhỏ nhất mỗi chiều để rèm không kẹt, chấp nhận khe hở lớn hơn ở chỗ rộng. Nếu độ lệch nhiều, treo ngoài khung trùm rộng sẽ che được phần lệch và trông thẳng hơn.