ChieuDai.comChiều Dài
Đo trong nhà, mua đồ cho vừa

Đo cầu thang khi sửa nhà: chiều cao bậc, mặt bậc và chiều dài tay vịn

Đo cầu thang để sửa hay ốp lại: đo tổng chiều cao tầng, từng cổ bậc và mặt bậc, khoảng thông đầu, rồi tính chiều dài tay vịn theo dốc thay vì đo nằm ngang.

Low angle view up a narrow concrete staircase in a Vietnamese townhouse, hands holding a folding wooden ruler against one step riser, bare unfinished steps, soft light from a high window

Khi đo cầu thang để sửa nhà, bạn cần năm nhóm số: tổng chiều cao từ sàn tầng dưới lên sàn tầng trên, chiều cao từng cổ bậc, bề sâu từng mặt bậc, bề rộng vế thang và khoảng thông đầu phía trên, rồi tính chiều dài tay vịn theo đường dốc chứ không đo nằm ngang. Các bậc trong một vế phải cao đều nhau; chênh nhau dù chỉ một hai centimét đã đủ làm người đi vấp, vì chân quen nhịp sau hai ba bậc đầu.

Cầu thang là chỗ mà sai số nhỏ thành chuyện an toàn. Bài này giải thích tên gọi từng phần, cách đo từng con số và hai cái bẫy hay gặp: ốp lại mặt bậc làm lệch bậc đầu và bậc cuối, và tính sai chiều dài tay vịn.

Gọi tên các phần trước khi đo

Để nói chuyện với thợ cho khỏi lệch nhau, nên thống nhất tên gọi. Cổ bậc, hay chiều cao bậc, là phần đứng của mỗi bậc, đo thẳng đứng từ mặt bậc dưới lên mặt bậc trên. Mặt bậc là phần nằm ngang để đặt bàn chân, đo theo chiều đi từ mép trước bậc này tới mép trước bậc kế tiếp. Mũi bậc là cái gờ nhô ra ở mép trước mặt bậc, có cầu thang có, có cầu thang không.

Vế thang là một đoạn bậc liền nhau không ngắt. Chiếu nghỉ là mặt phẳng ở giữa hai vế, chỗ cầu thang quay hướng. Bề rộng vế đo từ tường tới mép trong tay vịn hoặc giữa hai lan can. Khoảng thông đầu là khoảng trống thẳng đứng từ mũi bậc lên tới vật thấp nhất phía trên, thường là trần hoặc mặt dưới của vế thang tầng trên.

Tay vịn là thanh để cầm, chạy song song với đường dốc. Lan can là phần chắn bên dưới tay vịn, có nan đứng, kính hoặc khung. Khi bạn nói "thay tay vịn" mà thợ hiểu là "thay cả lan can", báo giá sẽ lệch nhau rất xa.

Khi ghi số, đánh số bậc từ dưới lên, bậc một là bậc đầu tiên bước lên từ sàn tầng dưới. Ghi chiều quay của chiếu nghỉ, trái hay phải khi đi lên.

Đo tổng chiều cao tầng rồi chia ra từng bậc

Con số gốc của cả cầu thang là tổng chiều cao từ mặt sàn hoàn thiện tầng dưới lên mặt sàn hoàn thiện tầng trên. Chia con số này cho số cổ bậc sẽ ra chiều cao trung bình mỗi bậc. Ví dụ giả định với một tầng cao ba mét tư:

Số cổ bậcChiều cao mỗi bậcNhận xét
18 bậckhoảng 18,9 cmBậc cao, leo nhanh mỏi, hợp chỗ thật chật
19 bậckhoảng 17,9 cmHơi cao nhưng thường gặp ở nhà ống
20 bậc17 cmDễ đi với đa số người lớn
21 bậckhoảng 16,2 cmÊm chân hơn, nhưng cần thêm chiều dài cho mặt bậc

Chiều cao bậc và mặt bậc đi đôi với nhau. Một quy tắc kinh nghiệm có từ lâu trong nghề xây dựng nói rằng hai lần chiều cao bậc cộng một lần bề sâu mặt bậc nên rơi vào khoảng sáu mươi đến sáu mươi tư centimét, xấp xỉ một bước chân thường. Ví dụ bậc cao mười bảy, mặt bậc hai mươi bảy: hai nhân mười bảy cộng hai mươi bảy bằng sáu mươi mốt, nằm trong khoảng dễ đi. Quy tắc này để hình dung, còn khi xây mới hay sửa lớn thì kiến trúc sư, kỹ sư sẽ áp theo quy chuẩn xây dựng hiện hành, nhất là với nhà nhiều tầng hay công trình có người ngoài sử dụng.

Đo từng bậc của cầu thang đang có

Cầu thang cũ, nhất là cầu thang xây tay rồi lát đá, gạch, hiếm khi đều tuyệt đối. Trước khi ốp lại hay thay tay vịn, đo từng bậc để biết mình đang làm việc với cái gì.

  1. Đặt một thước thẳng hay thước nhôm nằm trên mặt bậc trên, chìa ra khỏi mũi bậc. Đo thẳng đứng từ mặt bậc dưới lên mặt dưới của thước. Đó là chiều cao bậc, kể cả khi mũi bậc tròn hay vát.
  2. Đo mặt bậc từ mép trước bậc này tới mép trước bậc kế tiếp, theo phương ngang, ở giữa bề rộng vế và ở hai đầu bậc. Cầu thang có bậc rẻ quạt ở chỗ quay thì đo mặt bậc ở đường đi thường dùng, cách tay vịn khoảng ba bốn chục centimét.
  3. Ghi lần lượt từ bậc một tới bậc cuối thành một cột số. Nhìn cột số, bạn sẽ thấy ngay bậc nào lệch.
  4. Đặc biệt để ý bậc đầu tiên và bậc cuối cùng. Đây là hai bậc hay lệch nhất vì sàn tầng dưới và sàn tầng trên thường được lát sau khi xây cầu thang.
  5. Đo bề rộng vế ở đầu, giữa và cuối vế.
  6. Chụp ảnh từng vế từ dưới lên và từ trên xuống, có cây thước dựng trong khung để người xem ước được tỉ lệ.

Chênh lệch giữa các bậc trong cùng một vế nên càng nhỏ càng tốt. Nhiều người không nhận ra bậc nào lệch khi đi chậm, nhưng khi đi vội, xuống tối, bưng đồ, bàn chân bước theo nhịp đã quen và vấp ngay ở bậc khác nhịp. Nếu phát hiện một bậc cao hơn hẳn các bậc khác, đó là chỗ nên ưu tiên sửa.

Bẫy khi ốp lại mặt bậc: bậc đầu cao lên, bậc cuối thấp đi

Khi ốp gỗ, đá hay gạch mới lên mặt bậc cũ, mỗi bậc được nâng lên đúng bằng độ dày lớp ốp, kể cả keo và vữa. Các bậc ở giữa vẫn đều nhau, vì bậc nào cũng nâng một khoảng như nhau. Nhưng có hai bậc bị lệch.

Bậc đầu tiên: mặt bậc một được nâng lên, còn sàn tầng dưới giữ nguyên, nên cổ bậc một cao thêm đúng bằng độ dày lớp ốp. Bậc cuối cùng: mặt bậc ngay dưới sàn tầng trên được nâng lên, còn sàn tầng trên không đổi, nên cổ bậc cuối thấp đi đúng bằng độ dày đó. Ví dụ ốp thêm hai centimét lên cầu thang có bậc đều mười bảy centimét: bậc đầu thành mười chín, bậc cuối thành mười lăm, các bậc giữa vẫn mười bảy.

Hai centimét nghe ít nhưng bậc cuối cùng là chỗ người ta hay vấp nhất, vì đi lên tới đó chân đã quen nhịp mười bảy. Cách xử lý phổ biến là lát lại sàn tầng trên ở đầu cầu thang cho cao lên tương ứng, hoặc chọn vật liệu ốp mỏng hơn, hoặc đục bớt lớp cũ trước khi ốp. Thợ có kinh nghiệm sẽ biết; việc của bạn là đo trước độ dày lớp ốp định dùng và hỏi họ xử lý bậc đầu, bậc cuối thế nào.

Cũng vì vậy mà khi đo để báo giá ốp mặt bậc, hãy ghi rõ độ dày dự kiến và chiều cao sàn hai tầng hiện tại. Chỉ ghi số bậc và kích thước mặt bậc là thiếu.

Bề rộng vế và khoảng thông đầu

Bề rộng vế. Đo ở chỗ hẹp nhất, thường là chỗ có ống, hộp điện hay tay vịn nhô vào. Ở nhà ống, vế thang hẹp hơn tám mươi centimét thì một người đi thoải mái nhưng khiêng đồ lớn rất vất vả.

Khoảng thông đầu. Đứng trên từng bậc, đo thẳng đứng từ mũi bậc lên vật thấp nhất phía trên. Chỗ hay thấp là dưới đáy vế thang tầng trên và dưới dầm đỡ sàn. Nhiều người thấy dễ chịu khi khoảng này từ hai mét trở lên; thấp hơn, người cao phải cúi đầu.

Chiếu nghỉ. Đo dài, rộng và chiều cao của chiếu nghỉ so với sàn tầng dưới. Chiếu nghỉ là chỗ dừng chân và cũng là chỗ xoay đồ đạc khi chuyển lên tầng trên.

Đo trên cầu thang thì đứng vững. Đứng trên mặt bậc, không đứng trên mũi bậc hay tay vịn, không ngả người ra phía lan can. Cần đo chỗ cao thì đặt thang chữ A trên chiếu nghỉ phẳng, có người giữ, hoặc dùng thước laser đo từ dưới lên.

Ánh sáng và độ trơn. Khi đo, ghi luôn vị trí đèn, công tắc ở chân và đầu cầu thang. Sửa cầu thang là dịp tốt để thêm công tắc hai đầu và chọn mặt bậc không trơn.

Tay vịn: cao bao nhiêu, dài bao nhiêu

Chiều cao tay vịn đo thẳng đứng từ mũi bậc lên mặt trên của tay vịn, không đo từ giữa mặt bậc hay đo vuông góc với dốc. Ở nhà ở, khoảng hay gặp là tám mươi lăm đến chín mươi lăm centimét. Nhà có người già hay trẻ nhỏ, có nơi lắp thêm một tay vịn thấp hơn ở phía tường cho trẻ.

Chiều dài tay vịn là chỗ hay tính nhầm. Đo nằm ngang từ chân cầu thang tới đầu cầu thang rồi đặt hàng thì thiếu, vì tay vịn chạy theo đường dốc, dài hơn khoảng nằm ngang. Có hai cách. Cách thứ nhất là đo thẳng: căng một sợi dây từ mũi bậc đầu tiên tới mũi bậc cuối cùng của vế, đo sợi dây. Cách thứ hai là tính theo định lý Pythagore: chiều cao cả vế là cạnh đứng, tổng các mặt bậc là cạnh nằm, chiều dài dốc là cạnh huyền.

Ví dụ giả định: một vế có mười cổ bậc cao mười bảy centimét, tức cao một trăm bảy mươi; giữa chúng có chín mặt bậc sâu hai mươi bảy, tức dài hai trăm bốn mươi ba. Chiều dài dốc bằng căn bậc hai của một trăm bảy mươi bình phương cộng hai trăm bốn mươi ba bình phương, ra khoảng hai trăm chín mươi bảy centimét. Trong khi khoảng nằm ngang chỉ hai mét bốn mươi ba, chênh hơn nửa mét.

Con số trên mới là đoạn chạy theo dốc. Tay vịn thường kéo dài thêm một đoạn ở đầu và cuối, có khúc uốn ở chiếu nghỉ, có trụ đầu và trụ cuối. Phần này tuỳ thiết kế, nên khi gửi thợ, đưa cả chiều cao, tổng mặt bậc của từng vế, kích thước chiếu nghỉ và ảnh chụp, để họ tính phần nối.

Lan can an toàn khi nhà có trẻ nhỏ

Khi đo để làm hay sửa lan can, có mấy con số liên quan trực tiếp đến an toàn của trẻ. Đây là những nguyên tắc phổ biến; quy chuẩn chi tiết hỏi kiến trúc sư hay thợ có nghề.

  • Khe hở giữa các nan phải đủ hẹp để đầu trẻ nhỏ không lọt qua; nhiều nơi khuyên dưới khoảng mười centimét. Đo khe giữa hai nan ở chỗ rộng nhất.
  • Khe hở dưới chân lan can, giữa mép dưới lan can và mũi bậc, cũng cần nhỏ, để trẻ không trượt qua.
  • Tránh nan ngang hay hoa văn tạo bậc cho trẻ trèo lên.
  • Chiều cao lan can ở chiếu nghỉ và hành lang tầng thường cao hơn tay vịn dọc dốc, vì người đứng sát mép.
  • Khe giữa vế thang và tường ở cầu thang xoắn, giếng thang: đo xem có rộng đủ để vật rơi hay trẻ chui không.

Khi đo xong, ghi tất cả vào một tờ: bảng chiều cao từng bậc, mặt bậc, bề rộng vế, khoảng thông đầu, chiều dài dốc từng vế, kích thước chiếu nghỉ. Tờ này giúp so báo giá giữa các bên, và là căn cứ để nghiệm thu: sửa xong đo lại, bậc nào lệch thấy ngay.

Câu hỏi thường gặp

Chiều cao bậc cầu thang bao nhiêu là dễ đi?

Ở nhà ở, nhiều người thấy dễ đi khi bậc cao khoảng mười lăm đến mười tám centimét, mặt bậc khoảng hai mươi lăm đến ba mươi. Quan trọng không kém là các bậc trong một vế phải cao đều nhau. Xây mới hay sửa lớn thì theo quy chuẩn xây dựng hiện hành.

Chiều dài tay vịn tính thế nào?

Tính theo đường dốc chứ không theo khoảng nằm ngang. Lấy chiều cao cả vế và tổng các mặt bậc làm hai cạnh góc vuông, tính cạnh huyền theo định lý Pythagore, hoặc căng dây từ mũi bậc đầu tới mũi bậc cuối mà đo. Cộng thêm phần đầu, cuối và khúc uốn.

Tay vịn cao bao nhiêu là vừa?

Ở nhà ở, khoảng tám mươi lăm đến chín mươi lăm centimét, đo thẳng đứng từ mũi bậc lên mặt trên tay vịn. Nhà có trẻ nhỏ hoặc người già có thể thêm một tay vịn phụ ở phía tường cho dễ bám.

Ốp gỗ lên cầu thang cũ có làm lệch bậc không?

Các bậc giữa vẫn đều nhau, nhưng bậc đầu tiên cao thêm và bậc cuối cùng thấp đi đúng bằng độ dày lớp ốp. Hãy hỏi thợ cách xử lý hai bậc này, ví dụ nâng sàn đầu cầu thang tầng trên hoặc chọn lớp ốp mỏng hơn.

Khoảng thông đầu cầu thang đo ở đâu?

Đứng ở từng bậc, đo thẳng đứng từ mũi bậc lên vật thấp nhất phía trên như trần, dầm hay đáy vế thang tầng trên. Chỗ thấp nhất thường nằm ở đoạn đi dưới vế trên. Từ khoảng hai mét trở lên là dễ chịu với đa số người lớn.

Khe nan lan can bao nhiêu thì an toàn cho trẻ?

Nguyên tắc chung là đủ hẹp để đầu trẻ không lọt qua, nhiều nơi khuyên dưới khoảng mười centimét. Cũng nên tránh nan ngang tạo chỗ trèo. Khi làm mới, hỏi kiến trúc sư hay thợ có nghề về quy chuẩn hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138