Chiều cao mặt bàn bếp nên đo theo người nấu chính: đứng thẳng, gập khuỷu tay vuông góc, đo từ sàn lên khuỷu tay, rồi trừ khoảng mười đến mười lăm centimét; phần lớn người lớn rơi vào khoảng tám mươi đến chín mươi centimét. Chiều sâu mặt bếp phổ biến quanh sáu mươi centimét, tủ treo phía trên nông hơn, khoảng ba mươi đến ba lăm, và giữa mặt bếp với đáy tủ treo cần đủ cao để không cụng đầu, không che tầm nhìn.
Bếp làm theo "kích thước chuẩn" mà không đo theo người dùng là lý do của rất nhiều cái lưng mỏi sau một buổi nấu cỗ. Bài này đi từ chiều cao mặt bếp, sang chiều sâu, tủ trên, lối đi, và cách đo bếp cũ trước khi thay mặt đá.
Đo chiều cao mặt bếp theo khuỷu tay người nấu
Cần hai người: một người đứng, một người đo. Người đứng nên là người nấu nhiều nhất trong nhà, đi đúng loại dép hay đi chân trần như khi nấu.
- Đứng thẳng trên sàn phẳng, vai thả lỏng, cánh tay trên áp sát thân, gập khuỷu cho cẳng tay nằm ngang, bàn tay úp xuống.
- Người kia đo từ sàn lên mặt dưới của khuỷu tay. Giả sử ra một trăm centimét.
- Mặt bàn để thái, nhào, sơ chế thường dễ chịu khi thấp hơn khuỷu khoảng mười đến mười lăm centimét: ví dụ này ra khoảng tám lăm đến chín mươi.
- Thử bằng vật thật: kê một tấm thớt lên một cái bàn, chồng sách hay hộp để nâng tới độ cao vừa tính, đứng thái rau vài phút. Mỏi cổ tay là thấp quá, nhô vai là cao quá.
- Nếu hai người nấu chênh nhau nhiều chiều cao, đo cả hai và chọn theo người nấu nhiều hơn, hoặc cân nhắc một đoạn mặt bàn thấp hơn cho người kia.
Con số chuẩn của tủ bếp làm sẵn thường quanh khoảng tám mươi đến tám mươi lăm centimét, và chiều cao đó cộng thêm độ dày mặt đá, chân tủ. Nhà có người nấu cao trên mét bảy hay thấp dưới mét rưỡi thì càng nên đo theo người, vì chênh năm centimét ở mặt bếp là chênh cả nghìn lần cúi người trong một tháng. Chân tủ chỉnh được cao thấp vài centimét, nên dù mua tủ làm sẵn vẫn còn chỗ để điều chỉnh.
Một dãy bếp, ba vùng làm việc với ba nhu cầu khác nhau
Mặt bếp thường liền một mạch, nhưng mỗi vùng dùng một kiểu. Hiểu điều này giúp bạn quyết chỗ nào nên đúng chiều cao khuỷu tay, chỗ nào có thể lệch.
| Vùng | Đặc điểm khi dùng | Gợi ý khi đo |
|---|---|---|
| Vùng sơ chế | Thái, nhào, đứng lâu nhất | Đúng chiều cao đã tính theo khuỷu tay; dài ít nhất khoảng sáu mươi đến chín mươi centimét |
| Vùng chậu rửa | Tay với xuống đáy chậu | Đo thêm độ sâu lòng chậu: chậu sâu làm người rửa cúi nhiều, có nhà nâng mặt bàn chỗ chậu lên một chút |
| Vùng bếp nấu | Nồi cao, cần nhìn vào lòng nồi, xào đảo | Mặt bếp nấu có thể thấp hơn vùng sơ chế một ít; kiểm bếp âm hay bếp đặt nổi vì chiều cao mặt nấu khác nhau |
| Mặt bàn hai bên bếp nấu | Đặt nồi nóng, đĩa | Chừa mỗi bên một khoảng trống, đừng để bếp sát tường hay sát tủ cao |
Ở bếp nhà ống, dãy bếp thường chỉ dài hai đến ba mét, nên thứ tự các vùng quan trọng hơn kích thước từng vùng. Thứ tự hay dùng theo dòng làm việc là: tủ lạnh, vùng sơ chế, chậu rửa, vùng sơ chế, bếp nấu, mặt đặt đồ. Khi đo, đánh dấu vị trí đầu cấp nước và đường thoát, vì chậu rửa khó dời nhất.
Chiều sâu mặt bếp và tủ treo
Mặt bếp dưới. Chiều sâu phổ biến quanh khoảng sáu mươi centimét tính cả mặt đá, đủ cho bếp nấu và chậu rửa cỡ thường. Sâu hơn thì góc trong khó với tới và khó lau; nông hơn thì thiếu chỗ đặt đồ phía sau. Đo chiều sâu chỗ đặt bếp nấu, chậu rửa theo thông số thiết bị định lắp.
Tủ treo phía trên. Thường nông hơn nhiều, khoảng ba mươi đến ba lăm centimét, để khi đứng ở mặt bếp đầu không cụng vào mép tủ treo. Đo bát đĩa to nhất định cất trong tủ trên xem có vừa không.
Tầng cao nhất của tủ treo. Đứng thẳng, giơ tay với lên, đo từ sàn tới đầu ngón tay; trừ đi một đoạn để lấy đồ thoải mái. Đồ dùng hằng ngày nên nằm dưới mức này, đồ ít dùng mới để tầng trên cùng.
Khoảng chân dưới tủ. Phần chân tủ dưới thường lõm vào vài centimét so với mặt tủ để mũi chân không đá vào khi đứng sát. Thiếu khoảng lõm này, người nấu phải đứng xa hơn và cúi nhiều hơn.
Mặt bếp góc. Ở góc chữ L, phần góc khuất sâu gấp đôi bình thường. Đo kỹ bề rộng hai nhánh để biết cánh tủ góc mở ra có đụng tay nắm của tủ bên cạnh không.
Khoảng cách từ mặt bếp lên tủ treo và máy hút mùi
Khoảng hở giữa mặt bếp và đáy tủ treo thường được đặt từ khoảng năm mươi đến bảy mươi centimét, tuỳ chiều cao người dùng và thói quen. Thấp quá thì đặt nồi cơm, máy xay, ấm siêu tốc không vừa và tầm nhìn vào góc trong bị che; cao quá thì với lên tủ treo khó. Cách đo: đặt những thiết bị cao nhất thường để trên mặt bếp, đo chiều cao của chúng khi mở nắp, cộng thêm một khoảng.
Máy hút mùi có khoảng cách tới mặt nấu riêng do nhà sản xuất quy định trong sách lắp đặt, phụ thuộc loại bếp và loại máy. Đặt thấp hơn mức khuyên có thể không an toàn với nhiệt và lửa; đặt cao quá thì hút kém. Đây là con số nên tra đúng sách hướng dẫn chứ không áp theo nhà hàng xóm.
Bếp có cửa sổ phía trên mặt bếp thì đo độ cao bệ cửa so với mặt bếp: bệ thấp hơn mặt đá nghĩa là không có tường để ốp phía sau, nước bắn vào khung cửa. Ổ cắm trên mặt bếp đo độ cao sao cho phích cắm không nằm sát mặt đá ướt, và đặt xa chậu rửa.
Ghi tất cả lên sơ đồ mặt đứng của bức tường bếp: mặt đá, ổ cắm, cửa sổ, đáy tủ treo, máy hút mùi, đỉnh tủ treo. Người làm tủ đọc sơ đồ này nhanh hơn mọi lời giải thích.
Tam giác làm việc và lối đi trong bếp
Một khái niệm cũ nhưng còn dùng được là tam giác làm việc: ba điểm tủ lạnh, chậu rửa, bếp nấu tạo thành một tam giác, và người nấu đi qua đi lại giữa ba điểm này nhiều nhất. Hướng dẫn thiết kế bếp truyền thống thường khuyên tổng ba cạnh rơi vào khoảng bốn đến tám mét: ngắn quá thì chật, đứng chồng lên nhau; dài quá thì mỗi bữa đi bộ rất nhiều.
Đo tam giác bằng cách lấy tâm mặt trước của từng thiết bị, đo ba khoảng cách và cộng lại. Bếp dãy thẳng ở nhà ống thì tam giác dẹt thành một đường, nhưng nguyên tắc vẫn vậy: đừng để tủ lạnh ở đầu này còn bếp nấu ở tận đầu kia mà chậu rửa lại nằm ngoài cùng.
Lối đi trước mặt bếp là con số quan trọng không kém. Một người nấu thì khoảng chín mươi centimét trở lên là thoải mái để mở cánh tủ dưới, cửa lò, máy rửa bát mà vẫn đứng được. Bếp hai dãy đối diện hay hai người thường nấu cùng lúc thì cần rộng hơn, nhiều người thấy dễ chịu từ khoảng một mét hai. Đo lối đi từ mặt trước tủ dưới, không phải từ tường.
Thử lối đi bằng cách mở hết cửa tủ lạnh, cửa máy rửa bát hay lò nướng nếu có, rồi đứng vào. Cánh nào chắn lối khi đang mở là chỗ phải xếp lại.
Đo bếp cũ trước khi thay mặt đá, thay tủ
Thay mặt đá hay làm lại một phần tủ bếp là việc hay gặp hơn làm bếp mới hoàn toàn. Trước khi gọi thợ, đo những thứ sau.
- Chiều cao từ sàn lên mặt đá hiện tại ở vài điểm, và độ dày mặt đá. Mặt đá mới dày hơn hay mỏng hơn sẽ đổi chiều cao làm việc.
- Chiều dài từng đoạn mặt đá, chiều sâu, đường chéo ở góc chữ L. Tường bếp không vuông thì tấm đá phải cắt theo, đo hai đường chéo để biết.
- Vị trí và kích thước lỗ khoét cho chậu rửa và bếp âm: đo từ mép trái mặt đá tới mép lỗ, và kích thước lỗ. Nếu thay luôn chậu hay bếp, đo theo thiết bị mới.
- Khoảng từ mặt đá lên đáy tủ treo và lên cửa sổ, để biết tấm ốp tường phía sau cao bao nhiêu.
- Ảnh chụp cả dãy bếp có thước cuộn kéo dọc mặt đá.
Nếu thay mặt đá dày hơn để có chiều cao vừa với người nấu, hãy tính cả các thứ đi theo: máy rửa bát âm tủ có còn lọt dưới mặt đá không, ngăn kéo sát mặt đá có còn kéo được không. Một thay đổi vài centimét ở mặt trên lan xuống mọi thứ bên dưới.
Quầy bar, bàn đảo và chiều cao ghế đi kèm
Quầy ăn sáng hay bàn đảo thường cao hơn mặt bếp, phổ biến quanh khoảng chín mươi đến một mét lẻ năm. Ghế đi kèm phải tương ứng: khoảng hở từ mặt ghế lên mặt quầy khoảng hai lăm đến ba mươi centimét là ngồi thoải mái, đủ chỗ cho đùi mà tay đặt lên quầy vẫn tự nhiên. Quầy chín mươi lăm thì ghế khoảng sáu lăm đến bảy mươi.
Phần mặt quầy chìa ra phía ghế ngồi cần một khoảng để đầu gối lọt vào, thường hai mấy đến ba mươi centimét, nếu không người ngồi phải ngồi chéo. Mỗi chỗ ngồi theo chiều dài quầy cần khoảng sáu mươi centimét để hai người cạnh nhau không chạm khuỷu tay.
Bàn đảo giữa bếp thì cần lối đi bốn phía. Đo khoảng từ mép bàn đảo tới mặt trước tủ bếp ở mỗi phía, và nhớ rằng phía có ghế ngồi cần thêm chỗ cho ghế kéo ra khi đứng dậy.
Với nhà có người lớn tuổi hay trẻ nhỏ, quầy cao và ghế cao không phải lựa chọn tiện. Một mặt bàn ăn ở chiều cao bình thường, quanh bảy lăm centimét, đi với ghế thường, an toàn hơn cho cả nhà. Đo xong, đặt thử bằng một cái ghế đẩu và tấm ván trước khi đặt làm.
Câu hỏi thường gặp
Bàn bếp cao bao nhiêu là chuẩn?
Tủ bếp làm sẵn thường quanh tám mươi đến tám mươi lăm centimét, nhưng chiều cao hợp nhất là theo người nấu: đo từ sàn lên khuỷu tay khi gập vuông góc, trừ khoảng mười đến mười lăm centimét. Với nhiều người lớn, con số rơi vào tám mươi đến chín mươi.
Khoảng cách từ mặt bếp đến tủ treo bao nhiêu?
Thường khoảng năm mươi đến bảy mươi centimét, tuỳ chiều cao người dùng và thiết bị đặt trên mặt bếp. Đo thiết bị cao nhất khi mở nắp rồi cộng thêm một khoảng. Riêng máy hút mùi theo khoảng cách trong sách lắp đặt của nhà sản xuất.
Mặt bàn bếp sâu bao nhiêu là vừa?
Phổ biến quanh sáu mươi centimét, đủ cho bếp nấu và chậu rửa cỡ thường mà vẫn với tới góc trong. Tủ treo phía trên nông hơn, khoảng ba mươi đến ba lăm centimét, để đầu không cụng khi đứng ở mặt bếp.
Lối đi trong bếp cần rộng bao nhiêu?
Một người nấu thì khoảng chín mươi centimét trở lên đo từ mặt trước tủ dưới là thoải mái. Bếp hai dãy đối diện hoặc hai người nấu cùng lúc nên rộng hơn, nhiều nhà thấy dễ chịu từ khoảng một mét hai. Thử bằng cách mở hết các cánh tủ, cửa thiết bị.
Tam giác bếp là gì và đo thế nào?
Là tam giác nối tủ lạnh, chậu rửa và bếp nấu, ba điểm người nấu đi lại nhiều nhất. Đo khoảng cách giữa tâm mặt trước của từng thiết bị và cộng ba cạnh; hướng dẫn truyền thống thường khuyên tổng khoảng bốn đến tám mét.
Thay mặt đá bếp cần đo những gì?
Chiều dài, chiều sâu từng đoạn, hai đường chéo ở góc, độ dày đá cũ, vị trí và kích thước lỗ khoét chậu, bếp âm, chiều cao lên đáy tủ treo và cửa sổ. Kèm ảnh có thước kéo dọc mặt đá để thợ đối chiếu.