ChieuDai.comChiều Dài
Đo không cần thước

Sải tay bằng chiều cao có đúng không và dùng sải tay ước chiều dài ra sao

Sải tay chỉ xấp xỉ chiều cao, có người dài hơn, có người ngắn hơn vài xăng-ti-mét. Cách đo sải của mình và dùng nó để ước dây, vải, khoảng rộng cho sát.

Vietnamese man standing against a pale blue wall with arms spread wide while a friend marks the wall with chalk, viewed from behind, bright afternoon light, navy tones

Sải tay bằng chiều cao chỉ đúng gần đúng: ở phần lớn người trưởng thành, sải tay xấp xỉ chiều cao, nhưng lệch vài xăng-ti-mét là bình thường, có người dài hơn, có người ngắn hơn. Vì vậy nếu muốn dùng sải tay làm thước, bạn đừng lấy chiều cao của mình thay cho sải mà nên đo sải thật một lần. Khi đã biết số, sải tay là cây thước mang theo người dài nhất, hợp để đo dây, vải, bạt, chiều rộng lối đi và những khoảng từ một tới vài chục mét.

Ý "sải tay bằng chiều cao" có từ rất lâu. Kiến trúc sư La Mã Vitruvius đã ghi lại nhận xét này về tỉ lệ cơ thể, và bức vẽ người đứng dang tay trong hình vuông, hình tròn của Leonardo da Vinci dựa trên chính ý đó. Phần dưới giải thích vì sao ý này gần đúng mà không đúng hẳn, đo sải tay thế nào cho chuẩn, và những cách người làm nghề dùng sải để đo.

Sải tay là gì và vì sao gần bằng chiều cao

Sải tay là khoảng cách giữa hai đầu ngón tay giữa khi dang thẳng hai cánh tay sang hai bên, ngang tầm vai, lòng bàn tay hướng về trước. Nó gồm bề ngang vai, hai cánh tay, hai cẳng tay và hai bàn tay. Chiều cao thì gồm đầu, thân, hai chân. Hai tổng này tình cờ xấp xỉ nhau ở người trưởng thành vì tỉ lệ chiều dài các đoạn xương của cơ thể người khá ổn định, dù mỗi người một vóc.

Gần bằng không có nghĩa là bằng. Người có cánh tay dài so với thân sẽ có sải tay lớn hơn chiều cao, có khi vượt hẳn vài xăng-ti-mét, và đặc điểm này hay được nhắc tới ở vận động viên bơi, bóng rổ, quyền anh. Ngược lại, có người sải tay ngắn hơn chiều cao một chút. Với trẻ nhỏ, tỉ lệ đầu và thân so với tay chân khác người lớn, nên sải tay và chiều cao của trẻ không nhất thiết đi cùng nhau theo cùng cách.

Trong y học, sải tay đôi khi được dùng để ước chiều cao của người không đứng thẳng được, nhưng việc đó thuộc về nhân viên y tế với cách đo riêng. Ở đây chúng ta chỉ dùng sải tay như một cây thước để đo đồ vật, không dùng để đánh giá cơ thể ai.

Đo sải tay của mình cho chuẩn

Đo sải tay một mình rất khó, nên nhờ thêm một người. Chọn một bức tường phẳng, đủ dài, không có công tắc hay đồ treo vướng tay.

  1. Đứng quay lưng hoặc quay mặt vào tường, gót chân sát chân tường, hai chân khép.
  2. Dang thẳng hai tay ngang vai, áp sát tường, các ngón khép lại, ngón giữa duỗi thẳng hết cỡ.
  3. Người phụ đánh dấu bằng bút chì hoặc dán băng dính giấy ở đúng đầu ngón giữa hai bên.
  4. Bước ra, dùng thước cuộn đo khoảng cách giữa hai dấu. Nếu thước ngắn, đo hai lần nối nhau rồi cộng lại.
  5. Làm lại hai lần nữa, lấy số ở giữa. Ghi luôn chiều cao của bạn đo cùng lúc để biết sải lệch chiều cao bao nhiêu.

Ví dụ, ba lần đo ra 1,64 m, 1,66 m, 1,65 m thì sải tay là 1,65 m; nếu chiều cao 1,62 m thì sải tay của bạn dài hơn chiều cao 3 cm. Biết con số chênh này rồi, lần sau bạn có thể dùng sải để ước khá tự tin, và cũng biết rằng ai bảo "sải bằng chiều cao" thì riêng mình phải cộng thêm 3 cm.

Cách dùng sải tay để đo dây, vải, bạt

Đo dây bằng sải nhanh hơn mọi cách khác. Tay trái giữ một điểm trên dây, tay phải trượt dọc dây ra xa rồi dang hết cỡ, kéo dây thẳng vừa căng, không chùng. Sau đó tay trái bỏ ra, nắm lấy đúng chỗ tay phải đang giữ, tay phải lại trượt ra tiếp. Mỗi lần như vậy là một sải. Người làm nghề chài lưới, bán dây, buộc hàng quen tay đến mức đếm sải gần như không cần nhìn.

Với vải và bạt, cách làm giống vậy nhưng phải đo dọc theo mép, kéo vải phẳng mà không kéo giãn. Vải thun, vải dệt kim dễ giãn khi kéo căng, nên chỉ đặt vải nằm dọc cánh tay chứ đừng kéo. Bạt nhựa cứng thì ngược lại, phải giữ thẳng vì nó hay vặn xoắn. Phần cuối chưa đủ một sải thì đo bằng nửa sải, tức từ đầu ngón tay tới giữa ngực, hoặc chuyển sang gang tay.

Sai lầm hay gặp nhất là không dang thẳng tay mà hơi co khuỷu, nhất là khi dây nặng hay đã mỏi tay. Mỗi sải co tay có thể hụt cả chục xăng-ti-mét, đếm hai mươi sải là hụt cả mấy mét. Khi thấy mỏi, dừng lại, ghi số sải đã đếm, nghỉ rồi đo tiếp, còn hơn cố kéo cho xong.

Nửa sải, một sải và những cách gọi khác

Người Việt và nhiều dân tộc khác có cả họ đơn vị quanh sải tay. Bảng dưới gom những cách gọi hay gặp; độ dài chỉ là khoảng, vì gắn với từng người.

Cách gọiĐo từ đâu tới đâuDài khoảng ở người lớn
Một sảiđầu ngón giữa tay này tới đầu ngón giữa tay kia khi dang thẳngkhoảng 1,5 – 1,8 m
Nửa sảiđầu ngón giữa tới giữa ngực hoặc tới mũikhoảng 0,75 – 0,9 m
Đầu ngón tới mũiquay đầu sang một bên, dang một tay, đo từ chóp mũi tới đầu ngóngần bằng một yard, khoảng 0,9 m
Sải nướccách gọi độ sâu theo sải dây thả xuốnggần bằng một sải tay của người thả

Trong hệ đo của các nước nói tiếng Anh, đơn vị fathom dùng đo độ sâu trên biển cũng bắt nguồn từ sải tay và về sau được quy ước bằng 6 feet, khoảng 1,83 m. Còn cách đo "từ mũi tới đầu ngón" được kể nhiều trong chuyện về nguồn gốc của yard. Chuyện lịch sử không quan trọng bằng việc bạn biết nửa sải của mình dài bao nhiêu để dùng ngay.

Sải tay hợp cho việc gì trong nhà

Ngoài dây và vải, sải tay giúp ước nhanh chiều rộng phòng, lối đi, ban công. Đứng giữa hành lang dang tay: chạm cả hai bên tường nghĩa là hành lang hẹp hơn sải của bạn, còn hở mỗi bên một gang nghĩa là rộng hơn sải chừng hai gang. Cách này giúp trả lời rất nhanh câu hỏi "có khiêng tủ qua được không" trước khi lấy thước đo kỹ.

Sải tay cũng là cách nhanh để ước cỡ một tấm rèm, chiều dài một tấm ván, một thanh nhôm hay cây sào phơi đồ. Bạn ôm vật vào lòng theo chiều ngang, dang tay dọc theo nó, xem đầu vật vượt khỏi ngón tay bao nhiêu. Với vật dài hơn hai sải, đặt nó nằm trên đất và đo bằng bước gót chạm mũi sẽ chính xác hơn.

Có những chỗ không nên dùng sải: trên thang, trên mái, trên lan can tầng cao. Dang hai tay là lúc cơ thể mất chỗ bám, dễ mất thăng bằng. Ở những nơi đó, dùng thước cuộn có móc, hoặc đo dưới đất trước rồi mới mang lên.

Sải tay trong nghề và trong đời sống xưa

Trước khi có thước cuộn, sải tay là đơn vị của mọi thứ dài và mềm. Người đan lưới đếm chiều dài tấm lưới bằng sải, người kéo thuyền đếm dây neo bằng sải, người thả dây gàu xuống giếng nói giếng sâu "mấy sải dây". Ở nhiều làng ven sông, ven biển, cách nói "sâu ba sải nước" vẫn còn trong lời ăn tiếng nói, dù mỗi người thả dây có sải dài ngắn khác nhau. Con số ấy đủ để người trong làng hiểu nhau vì họ cùng biết người nói là ai.

Người bán vải ngoài chợ xưa cũng hay đo bằng tay: kéo vải từ đầu ngón tay về tới mũi hoặc tới giữa ngực để ra nửa sải, đo nhanh trước khi lấy thước gỗ ra đo lại cho khách. Nhiều nghề thủ công khác như bện thừng, đan chiếu, làm hàng rào tre cũng dùng sải để chia việc: một cuộn thừng mấy chục sải, một đoạn rào mấy sải. Cái hay của sải là đo được mà không cần dừng tay.

Ngày nay những nghề đó đã có thước và máy, nhưng sải tay vẫn hữu ích cho người đi cắm trại cần cắt dây căng lều, người làm vườn cần ước dây buộc giàn, người dọn nhà cần biết sợi dây phơi đủ dài chưa. Chỉ cần nhớ sải của mình, những việc ấy không còn phải đoán.

Những hiểu lầm thường gặp về sải tay

"Sải tay dài hơn chiều cao là dấu hiệu gì đó đặc biệt." Phần lớn chỉ là khác biệt bình thường về tỉ lệ cơ thể. Sải tay dài có lợi trong vài môn thể thao, nhưng không nói lên điều gì về sức khoẻ hay năng khiếu của một người.

"Ai cũng có sải bằng chiều cao nên khỏi cần đo." Chênh lệch vài xăng-ti-mét nhân lên hàng chục sải khi đo dây là thành sai cả mét. Đo một lần thì yên tâm cả đời.

"Sải người cao thì luôn tiện hơn." Sải dài đo nhanh hơn, nhưng sải ngắn đo vật vừa phải lại ít phải ước phần lẻ. Cây thước tốt là cây thước mình biết rõ, không phải cây dài nhất.

"Dang tay càng căng thì càng đúng." Căng quá mức, vai nhô lên, người hơi ngả ra sau thì sải lại dài hơn lúc bạn đo để hiệu chỉnh. Điều cần là dang thẳng như lúc đo trên tường, không hơn không kém, để mỗi lần dang ra cùng một độ dài.

"Đo sải xong là dùng được cho cả nhà." Mỗi người một sải. Nếu cả nhà cùng đo dây, nên để một người đo từ đầu tới cuối, hoặc mỗi người tự quy số sải của mình ra mét rồi mới cộng.

Câu hỏi thường gặp

Sải tay có bằng chiều cao không?

Gần bằng nhưng không bằng hẳn. Ở phần lớn người trưởng thành, sải tay chênh chiều cao trong phạm vi vài xăng-ti-mét, có người dài hơn, có người ngắn hơn. Muốn dùng sải để đo, bạn nên đo sải thật của mình thay vì lấy chiều cao.

Đo sải tay như thế nào cho đúng?

Đứng sát một bức tường phẳng, dang thẳng hai tay ngang vai, nhờ người đánh dấu đầu hai ngón giữa rồi đo khoảng cách giữa hai dấu. Đo ba lần và lấy số ở giữa để bớt sai do tay chưa duỗi hết cỡ.

Một sải tay dài bao nhiêu mét?

Với người lớn, một sải tay thường vào khoảng 1,5 đến 1,8 mét, tuỳ vóc người. Đó là con số tham khảo; khi cần đo dây hay vải, bạn dùng con số đã tự đo của chính mình.

Dùng sải tay đo dây thừng có chính xác không?

Khá sát nếu dang thẳng tay, giữ dây căng và đã biết sải của mình, sai số thường vài phần trăm. Khi mỏi tay người ta hay co khuỷu làm mỗi sải hụt đi, nên đếm dài thì nghỉ giữa chừng.

Sải tay của trẻ em có bằng chiều cao không?

Không nhất thiết, vì tỉ lệ đầu, thân và tay chân của trẻ thay đổi theo tuổi. Khi cùng trẻ đo bằng sải tay, coi đó là hoạt động làm quen với đo đạc, đừng so sải tay giữa các bé với nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138