ChieuDai.comChiều Dài
Dụng cụ đo và cách đọc

Thước cuộn hai mặt cm và inch: đọc mặt nào và khi nào cần mặt inch

Thước cuộn hai mặt có một thang xăng-ti-mét và một thang inch chia 1/16. Cách nhận ra mặt nào, đọc phân số 1/2, 1/4, 1/8, 1/16 và khi nào nên đo thẳng bằng inch.

overhead view of a dual scale steel tape lying across a dark walnut board next to a few loose bolts and a pencil, crisp studio light, numerals out of focus

Thước cuộn hai mặt có một thang hệ mét và một thang inch trên cùng lưỡi thước. Mặt hệ mét chia milimét và có số xăng-ti-mét; mặt inch chia mỗi inch thành 16 phần, số lớn là inch nguyên. Khi việc của bạn tính bằng milimét, chỉ đọc mặt hệ mét; khi món đồ được sản xuất và gọi theo inch, đọc thẳng mặt inch thay vì đổi qua đổi lại.

Người mới thường lúng túng ở mặt inch vì các vạch có năm độ dài khác nhau và số đo được đọc bằng phân số như 3 và 5/8 inch. Cách đọc thực ra có quy luật rất gọn: vạch càng dài thì phân số càng đơn giản. Bài này chỉ cách nhận mặt, đọc phân số, đổi nhanh sang milimét khi cần, và những việc nào ở Việt Nam vẫn gặp đơn vị inch.

Nhận ra mặt nào là mặt nào

Trên thước hai mặt, hai thang thường nằm ở hai mép của cùng một mặt lưỡi: một mép là hệ mét, mép kia là inch. Có loại in thang inch ở mặt trên và thang hệ mét ở mặt dưới. Cách nhận nhanh nhất là nhìn khoảng cách giữa hai con số liền nhau. Trên mặt hệ mét, số 1 và số 2 cách nhau đúng 1 cm, tức mười vạch nhỏ. Trên mặt inch, số 1 và số 2 cách nhau 2,54 cm, rộng hơn hẳn, và giữa hai số có mười lăm vạch nhỏ.

Mặt hệ mét có vạch giữa dài vừa ở chỗ 5 mm, nên nhìn cân đối, đều đặn. Mặt inch trông rối hơn vì có nhiều cấp độ dài vạch. Một số thước ghi thêm chữ cm hay mm ở đầu thang hệ mét và ký hiệu in hoặc dấu ″ ở thang inch.

Trước khi đo bất cứ thứ gì cho việc quan trọng, nói to với mình "đang đọc mặt nào". Nghe như thừa, nhưng đọc nhầm mặt là lỗi rất thường gặp: một khoảng 30 cm đọc nhầm sang mặt inch thành gần 12, ghi vào giấy thành 12 cm, món đồ đặt về ngắn chưa bằng một nửa.

Năm độ dài vạch trên mặt inch

Mỗi inch được chia đôi liên tiếp bốn lần. Vạch càng dài thì nằm ở chỗ chia càng sớm, phân số càng đơn giản.

Độ dài vạchĐánh dấuBằng bao nhiêu mười sáuXấp xỉ milimét
Dài nhất, có sốInch nguyên16/1625,4
Dài thứ haiNửa inch, 1/28/1612,7
Dài thứ baMột phần tư, 1/4 và 3/44/16 và 12/166,35 và 19,05
Dài thứ tưMột phần tám, 1/8, 3/8, 5/8, 7/82/16, 6/16, 10/16, 14/163,2; 9,5; 15,9; 22,2
Ngắn nhấtMột phần mười sáu, các số lẻ /161/16, 3/16, 5/16…1,6 cho mỗi 1/16

Một số thước chia những inch đầu tiên thành 32 phần để đo đồ nhỏ, các vạch càng ngắn hơn nữa. Với việc trong nhà, đọc đến 1/16 inch, tức khoảng 1,6 mm, là đủ.

Quy luật chia đôi liên tiếp giải thích vì sao mẫu số trên thước inch luôn là 2, 4, 8, 16, 32 mà không bao giờ là 10 hay 5. Một phần tư nằm đúng giữa 0 và nửa inch, một phần tám nằm đúng giữa 0 và một phần tư, cứ thế. Nhớ được điều này, bạn có thể tìm bất kỳ vạch nào bằng cách chia đôi khoảng trong đầu, không cần nhìn từng vạch nhỏ.

Đọc một số đo inch từng bước

Ví dụ giả định: mép một tấm ván nằm sau số 3 trên mặt inch, quá vạch dài thứ hai một chút.

  1. Lấy số inch nguyên cuối cùng đã đi qua: 3 inch.
  2. Đếm số vạch nhỏ nhất từ số 3 đến mép tấm ván. Giả sử đếm được 10 vạch, tức 10/16 inch.
  3. Rút gọn phân số bằng cách chia cả tử và mẫu cho 2 cho đến khi tử là số lẻ: 10/16 thành 5/8.
  4. Kiểm bằng độ dài vạch: mép ván nằm đúng trên một vạch dài thứ tư, tức là vạch của phần tám. Khớp với 5/8.
  5. Ghi kết quả là 3 và 5/8 inch, viết gọn 3-5/8″.
  6. Nếu cần đổi sang milimét: 3,625 × 25,4 = 92,075 mm, làm tròn 92 mm.

Người làm quen với mặt inch thường không đếm vạch nữa mà nhìn độ dài vạch để biết ngay mép vật nằm ở phần tư, phần tám hay phần mười sáu. Đó là lý do người ta dùng phân số thay vì số thập phân trên thang inch: mắt nhận ra một nửa, một phần tư nhanh hơn nhận ra 0,625.

Khi nào nên đọc thẳng mặt inch

Ở Việt Nam, hệ mét là hệ chính thức và dùng cho hầu hết việc. Mặt inch chỉ đáng lấy ra khi chính món đồ được làm và gọi theo inch. Những trường hợp hay gặp:

  • Ốc vít, bu lông, mũi khoan hệ inch trên máy móc, xe cộ, đồ gia dụng nhập từ nơi dùng hệ inch. Đo bằng milimét rồi đổi ra dễ rơi vào một cỡ gần đúng mà không phải cỡ thật.
  • Đồ gỗ, ván, khung nhập khẩu có kích thước gọi bằng inch hoặc feet và inch. Đọc mặt inch giúp so trực tiếp với thông số ghi trên hàng.
  • Bản vẽ, hướng dẫn lắp ráp ghi inch. Đo bằng inch để khỏi đổi qua đổi lại từng con số.
  • Vành xe đạp, xe máy, ô tô gọi cỡ theo inch. Đo đường kính vành để hình dung, còn cỡ chính xác đọc trên thông số in sẵn.
  • Đồ may mặc, vải nhập đôi khi ghi khổ theo inch. Thước may hai mặt đọc được cả hai.

Còn lại, cứ dùng mặt hệ mét. Đo bằng milimét rồi bắt thợ hay người bán phải đổi sang inch, hoặc ngược lại, là thêm một bước làm tròn và thêm một chỗ có thể sai. Nguyên tắc chung: đo bằng đơn vị mà người nhận số đo sẽ dùng.

Đo đồ nhỏ hệ inch: thước cuộn đến đâu thì dừng

Thước cuộn đọc được đến 1/16 inch, khoảng 1,6 mm. Với một tấm ván, một khung cửa hay chiều dài một thanh ray, như vậy là đủ. Nhưng với những vật nhỏ được gọi cỡ theo inch như ốc vít, mũi khoan, đầu ống ren, các cỡ liền kề chỉ cách nhau 1/32 hay 1/64 inch, tức dưới một milimét. Đặt thước cuộn lên đầu một con bu lông, mắt khó phân biệt được cỡ này với cỡ kế bên.

Lúc đó, thước cuộn chỉ cho bạn biết món đồ nằm trong khoảng nào, ví dụ "cỡ hơn một phần tư inch một chút". Để biết chính xác, cần thước kẹp có thang inch, hoặc so trực tiếp với một con ốc, một mũi khoan đã biết cỡ. Nhiều người sửa đồ ở nhà giữ một tấm bìa đục sẵn các lỗ theo cỡ mũi khoan để thử nhanh, cách làm thủ công mà hiệu quả.

Với ống ren, cần biết thêm một chuyện: cỡ gọi theo inch của ống thường không phải là đường kính ngoài đo được. Một ống gọi là nửa inch có đường kính ngoài lớn hơn nửa inch khá nhiều. Đo đường kính ngoài rồi tra bảng cỡ ống mới ra đúng tên gọi. Cách gọi cỡ ống được giải thích riêng trong danh mục đơn vị và quy đổi của trang, ở đây chỉ cần nhớ đừng đọc số trên thước rồi gọi đó là cỡ ống.

Đổi nhanh số đo inch sang milimét và ngược lại

Một inch bằng đúng 25,4 mm theo định nghĩa quốc tế, nên phép đổi chỉ là nhân hoặc chia cho 25,4. Với phân số inch, đổi phân số sang thập phân trước rồi mới nhân. Một nửa là 0,5, một phần tư là 0,25, một phần tám là 0,125, một phần mười sáu là 0,0625. Ví dụ 1 và 3/4 inch là 1,75 × 25,4 = 44,45 mm.

Khi tính nhẩm ngoài hiện trường, có thể dùng mẹo: một inch xấp xỉ hai xăng-ti-mét rưỡi, mười inch gần đúng một gang tay người lớn cỡ 25 cm. Mẹo này đủ để ước nhanh xem món đồ có vừa không, nhưng với việc cắt, đặt hàng thì phải tính đủ 25,4.

Chiều ngược lại, đổi milimét sang inch rồi tìm phân số gần nhất: chia cho 25,4, lấy phần thập phân nhân với 16, làm tròn ra số mười sáu gần nhất. Ví dụ 50 mm chia 25,4 được khoảng 1,969 inch; phần lẻ 0,969 × 16 ≈ 15,5, làm tròn thành 16/16, tức gần đúng 2 inch. Bảng quy đổi đầy đủ giữa các đơn vị nằm trong danh mục đơn vị và quy đổi của trang.

Những chỗ dễ nhầm trên mặt inch

Số feet xen giữa số inch. Trên thước hệ inch dài, sau mốc 12 inch thường có ký hiệu 1F hoặc một ô màu, rồi số có thể đếm tiếp 13, 14 hoặc ghi lại từ 1. Đọc kỹ đoạn quá mốc 12 inch như khi đọc quá mốc mét ở mặt hệ mét.

Ô đỏ đều đặn trên mặt inch. Các ô màu cách đều theo khoảng cách cột trong nhà gỗ ở nước ngoài. Chúng không liên quan đến việc đo của bạn ở đây, đừng nhầm là mốc chia đặc biệt.

Ghi phân số không rút gọn. Viết 8/16 thay vì 1/2 không sai, nhưng người đọc dễ hiểu nhầm. Luôn rút gọn đến khi tử là số lẻ.

Ký hiệu ″ và ′. Dấu nháy kép ″ là inch, nháy đơn ′ là feet. 5′3″ là năm feet ba inch, không phải 5,3 thứ gì. Nhầm hai ký hiệu này sai số đo đến mười hai lần.

Đo một phần bằng inch, một phần bằng milimét. Ghi chiều dài bằng inch, chiều rộng bằng milimét trên cùng một tờ giấy là cách nhanh nhất để người làm hiểu sai. Chọn một đơn vị cho cả việc.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao phân biệt mặt cm và mặt inch trên thước cuộn?

Nhìn khoảng cách giữa hai số liền nhau. Mặt cm có các số cách nhau 1 cm với mười vạch nhỏ ở giữa; mặt inch có các số cách nhau 2,54 cm với mười lăm vạch nhỏ ở giữa và các vạch dài ngắn nhiều cấp hơn.

Vạch nhỏ nhất trên mặt inch là bao nhiêu?

Trên phần lớn thước cuộn, vạch nhỏ nhất là 1/16 inch, khoảng 1,6 mm. Một số thước chia những inch đầu thành 1/32 inch, khoảng 0,8 mm, để đo đồ nhỏ.

Đọc 3/8 inch trên thước thế nào?

Từ số inch nguyên gần nhất, đếm sáu vạch nhỏ nhất, tức 6/16, rút gọn thành 3/8. Vạch 3/8 có độ dài cấp thứ tư, dài hơn vạch mười sáu và ngắn hơn vạch phần tư.

Có nên đo bằng cm rồi đổi ra inch không?

Chỉ nên khi không còn cách nào khác. Đổi qua đổi lại thêm một bước làm tròn và dễ sai. Nếu món đồ được gọi theo inch, đọc thẳng mặt inch; nếu người nhận số đo dùng milimét, đọc mặt hệ mét.

5′8″ trên hàng hoá nghĩa là gì?

Dấu nháy đơn là feet, nháy kép là inch, nên 5′8″ là năm feet tám inch. Một feet bằng 12 inch, tổng là 68 inch, nhân 2,54 ra khoảng 172,7 cm.

Ở Việt Nam còn dùng đơn vị inch nhiều không?

Hệ mét là hệ chính thức, nhưng inch vẫn gặp ở ốc vít và máy móc nhập khẩu, cỡ vành xe, cỡ ống ren, đồ gỗ và vải nhập, bản vẽ nước ngoài. Thước hai mặt giúp đọc thẳng những số đo đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138