ChieuDai.comChiều Dài
Đo không cần thước

Một gang tay bao nhiêu cm: tự đo gang tay của mình để làm thước mang theo

Gang tay người lớn thường dài khoảng 17 đến 23 cm, mỗi người một khác. Cách đo gang của chính mình, các kiểu gang dân gian và mẹo đo vật bằng gang cho sát.

Close-up of an adult hand spread wide on a pale wooden plank beside a steel tape measure, a pencil mark at the fingertip, soft side light, warm amber tones

Một gang tay của người lớn thường dài khoảng 17 đến 23 cm, tức chỉ đúng với từng người chứ không có một con số chung. Gang tay ở đây là khoảng cách từ đầu ngón cái tới đầu ngón út (hoặc ngón giữa, tuỳ cách người đo quen dùng) khi xoè bàn tay căng hết cỡ. Muốn dùng gang tay làm thước, bạn chỉ cần đo nó một lần bằng thước thật, chọn cố định một kiểu xoè, rồi nhớ con số đó.

Trong lời ăn tiếng nói, "một gang" thường được hiểu đại khái là "chừng hai tấc". Con số ấy dùng để nói chuyện thì được, nhưng nếu bạn định ước mặt bàn, khung cửa sổ hay khúc vải thì sai vài xăng-ti-mét mỗi gang nhân lên năm sáu lần sẽ thành sai cả gang. Phần dưới hướng dẫn cách đo gang tay cho đúng, các kiểu gang khác nhau và cách đặt tay để mỗi lần đo đều lặp lại được.

Gang tay là gì và có mấy kiểu gang

Trong tiếng Việt, "gang" vừa là danh từ vừa là đơn vị: "dài ba gang", "cách nhau một gang". Cách hiểu phổ biến nhất là khoảng cách giữa đầu ngón cái và đầu ngón giữa khi xoè tay, nhưng nhiều người quen đo tới ngón út vì ngón út và ngón cái tạo được góc mở rộng nhất. Hai kiểu này có thể chênh nhau một hai xăng-ti-mét tuỳ bàn tay, nên điều quan trọng không phải chọn kiểu nào là đúng mà là chọn một kiểu và giữ nguyên.

Ngoài gang xoè hết cỡ còn có "gang thoải mái", tức xoè tự nhiên không gồng, ngắn hơn chút ít. Kiểu này dễ chịu khi đo nhiều lần liên tục nhưng khó lặp lại, vì độ mở thay đổi theo lúc mỏi tay hay không. Một số vùng còn có cách đo "gang ngón trỏ", từ đầu ngón cái tới đầu ngón trỏ, ngắn hơn hẳn, hay dùng để đo những thứ nhỏ như chiều dài con dao, bó rau. Trong ngôn ngữ của nhiều nước, gang tay cũng từng là một đơn vị chính thức, có độ dài quy ước chừng hơn hai tấc, rồi dần nhường chỗ cho đơn vị đo chuẩn.

Cách tự đo gang tay của mình

Bạn cần một thước kẻ dài hoặc thước cuộn và một mặt phẳng. Đo tay mình thường dùng, nếu thuận tay phải thì đo tay trái để tay phải cầm bút đánh dấu, nhưng nhớ là hai bàn tay có thể chênh nhau một chút.

  1. Đặt thước nằm thẳng trên bàn, vạch số không ở mép trái.
  2. Xoè căng bàn tay, đặt đầu ngón cái đúng vạch số không, lòng bàn tay áp xuống mặt bàn.
  3. Duỗi ngón út (hoặc ngón giữa) dọc theo thước, xoè hết cỡ nhưng không nhấc cổ tay lên.
  4. Đọc số ở đầu ngón, ghi lại; nhấc tay lên rồi làm lại thêm hai lần.
  5. Lấy số ở giữa trong ba lần đo, làm tròn tới nửa xăng-ti-mét. Đó là gang của bạn.
  6. Đo thêm gang của tay kia và gang kiểu thoải mái để biết mình lệch bao nhiêu nếu lỡ đổi kiểu.

Ví dụ ba lần đo ra 20,5 cm, 21 cm và 21 cm thì gang của bạn là 21 cm. Gang của trẻ đang lớn thay đổi theo từng năm, còn của người lớn gần như cố định, chỉ cần đo lại khi tay bị thương hay khi bạn đổi kiểu xoè.

Gang tay so với các đoạn quen thuộc

Để nhớ gang tay lâu, nên gắn nó với vài vật trong nhà. Bảng dưới lấy ví dụ một gang 21 cm; bạn thay bằng số của mình và tự tính lại.

Số gangChiều dài với gang 21 cmGần với
1 gangkhoảng 21 cmcạnh ngắn của tờ giấy A4 (21 cm)
1,5 gangkhoảng 31,5 cmgần cạnh dài tờ A4 (29,7 cm)
3 gangkhoảng 63 cmbề ngang một ô cửa sổ nhỏ
5 gangkhoảng 1,05 mchiều dài một mặt bàn học
10 gangkhoảng 2,1 mchiều cao thường gặp của cửa đi trong nhà

Tờ giấy A4 là vật đối chiếu rất tiện, vì khổ A4 là 21 × 29,7 cm theo chuẩn, có ở hầu hết nhà và văn phòng. Gang bạn dài hơn hay ngắn hơn cạnh ngắn A4 bao nhiêu, bạn sẽ nhìn ra ngay khi đặt tay lên giấy.

Một vật đối chiếu khác là chiếc thẻ ngân hàng hay thẻ căn cước trong ví: cạnh dài của các loại thẻ này theo chuẩn quốc tế là khoảng 8,56 cm, tức hơn một phần ba gang của đa số người lớn. Khi đã quen đặt tay lên giấy A4 và lên chiếc thẻ, bạn có hai mốc để tự kiểm gang của mình bất cứ lúc nào, kể cả khi không có thước. Thấy gang hôm nay "dài hơn A4" trong khi lần đo trước bằng đúng A4 thì nghĩa là bạn đang xoè khác kiểu, cần chỉnh lại trước khi đo tiếp.

Đặt tay sao cho mỗi gang đều nhau

Đánh dấu điểm cuối. Trước khi nhấc tay, ấn móng ngón út xuống tạo một vết nhỏ, hoặc để một ngón tay của bàn tay kia giữ chỗ. Không có dấu, mỗi lần đặt lại bạn sẽ đoán, và đoán thì thường hụt.

Xoay tay thay vì nhấc tay. Một cách đo nhanh là giữ ngón út ở điểm vừa đo, xoay cả bàn tay quanh ngón út để ngón cái vòng tới trước rồi xoè tiếp. Cách xoay này giảm việc "bò" tay, nhưng chỉ hợp trên mặt phẳng rộng.

Đo dọc một cạnh thẳng. Mặt bàn, tấm ván hay khung cửa đều có mép. Đặt cạnh bàn tay men theo mép đó để các gang nối nhau thành đường thẳng, không đi chéo dần.

Đếm thành tiếng. Nghe thì buồn cười nhưng đếm thầm rất dễ nhảy số khi có ai nói chuyện bên cạnh. Đếm nhỏ thành tiếng giúp không lẫn giữa bốn và năm.

Phần lẻ đo bằng ngón. Còn dư chưa đủ một gang thì đặt các ngón khép lại vào để đo, sau đó cộng vào. Đừng làm tròn lên một gang cho nhanh, vì sai số sẽ dồn lại một chỗ.

Quy số gang ra xăng-ti-mét bằng cách nhẩm

Đếm gang xong mới là một nửa việc; nửa còn lại là đổi ra xăng-ti-mét mà không cần máy tính. Mẹo dễ nhất là tách gang của mình thành "hai mươi cộng phần lẻ". Gang 21 cm thì năm gang là năm lần hai mươi bằng một trăm, cộng năm lần một bằng năm, tổng 105 cm. Gang 18 cm thì tách thành "hai mươi trừ hai": sáu gang là 120 trừ 12, còn 108 cm. Cách tách quanh số tròn này nhanh hơn nhân trực tiếp và ít nhầm hơn khi đang đứng giữa chợ.

Một mẹo khác là thuộc sẵn vài mốc: gang của mình nhân hai, nhân năm, nhân mười. Với gang 21 cm, ba mốc đó là 42 cm, 105 cm và 210 cm. Đếm được bảy gang thì lấy mốc năm gang cộng hai gang, ra 105 cộng 42 bằng 147 cm. Người hay đo đồ nội thất thường chỉ cần thuộc ba mốc này là đủ dùng cho hầu hết tình huống.

Nếu đo cả phần lẻ bằng ngón tay, bạn cũng nên biết bề ngang một ngón và bốn ngón khép của mình bằng bao nhiêu, đo cùng lúc khi đo gang. Khi đó kết quả kiểu "bốn gang ba ngón" quy ra được ngay: bốn lần 21 là 84, ba ngón mỗi ngón khoảng 1,8 cm là chừng 5,4 cm, tổng khoảng 89 cm. Con số lẻ tới mi-li-mét ở đây không có nghĩa, nên làm tròn thành "khoảng 89 đến 90 cm" khi ghi lại.

Những vật nên đo bằng gang và những vật không nên

Gang tay hợp nhất với vật dài từ một đến khoảng mười gang: mặt bàn, ghế băng, kệ sách, tấm thớt lớn, khung tranh, bậc cầu thang, chiều rộng cánh cửa tủ. Ở khoảng này số lần đặt tay vừa phải, sai số mỗi lần không cộng dồn quá nhiều, và bạn vẫn đứng yên một chỗ được.

Gang tay không hợp với vật ngắn hơn một gang, khi đó dùng ngón tay hay đốt ngón chính xác hơn; cũng không hợp với vật dài cả chục mét, vì đặt tay mấy chục lần vừa mỏi vừa dễ đếm sai, nên chuyển sang sải tay hay bước chân. Gang tay cũng khó dùng với vật cong như vòng cổ chai, thân cây, vì bàn tay không ôm sát mặt cong; lúc đó lấy một sợi dây quấn quanh vật rồi đo sợi dây bằng gang sẽ đúng hơn.

Một trường hợp nữa cần cẩn thận là vật mềm như nệm, gối, đệm ghế. Tay ấn xuống làm mặt lõm, gang bị ngắn đi theo đường võng. Đặt nhẹ tay, chỉ chạm hờ, hoặc đo dọc theo mép cứng của khung nếu có.

Gang tay trong đời sống người Việt

Ở chợ quê, người ta vẫn hỏi "con cá dài mấy gang", "khúc mía dài mấy gang", và người bán lẫn người mua đều hiểu nhau dù gang mỗi người một khác. Đó là kiểu đo để trò chuyện, để hình dung kích cỡ, không phải để tính tiền chính xác. Thợ mộc, thợ may đời trước cũng hay dùng gang để ước nhanh trước khi lấy thước ra đo kỹ, tránh mất công đo những vật mà nhìn qua đã biết không vừa.

Ngày nay gang tay vẫn có ích theo đúng tinh thần đó: một con số mang theo người, đủ để bạn trả lời câu "có vừa không" khi đứng giữa cửa hàng mà không mang thước. Khác với đời trước, bạn có thể biết gang của mình chính xác tới nửa xăng-ti-mét, nên câu trả lời đáng tin hơn rất nhiều so với "chừng hai tấc".

Khi trao đổi với người khác, nhất là thợ hay người bán ở xa, hãy quy gang ra xăng-ti-mét trước khi nói. Câu "bàn dài khoảng 1 m 10" giúp người nghe hiểu đúng, còn câu "bàn dài năm gang" thì mỗi người tưởng tượng một kiểu.

Câu hỏi thường gặp

Một gang tay bằng bao nhiêu cm?

Không có con số chung; gang tay xoè căng của người lớn thường từ khoảng 17 đến 23 cm. Trong lời nói hằng ngày người ta hay coi một gang là chừng hai tấc, nhưng nếu dùng để đo thì nên tự đo gang của mình bằng thước.

Gang tay đo từ ngón cái đến ngón út hay ngón giữa?

Cả hai cách đều có người dùng, và hai cách có thể chênh nhau một hai xăng-ti-mét. Điều quan trọng là bạn chọn một kiểu, đo chiều dài kiểu đó bằng thước và luôn dùng đúng kiểu đó khi đo đồ vật.

Tay trái và tay phải có gang bằng nhau không?

Thường gần bằng nhau nhưng không phải lúc nào cũng y hệt, có người chênh khoảng nửa xăng-ti-mét. Nếu bạn hay đo bằng một tay cố định thì chỉ cần nhớ số của tay đó, còn đổi tay thì nên đo cả hai.

Gang tay của trẻ em có dùng để đo được không?

Được, như một hoạt động làm quen với đo đạc, nhưng gang tay của trẻ thay đổi nhanh theo tuổi nên số đo chỉ đúng trong một thời gian ngắn. Không nên so gang tay giữa các bé với nhau, mỗi bàn tay có cỡ riêng là chuyện bình thường.

Muốn đo vật tròn như thân cây bằng gang tay thì làm thế nào?

Bàn tay không ôm sát được mặt cong nên đo trực tiếp dễ sai. Bạn quấn một sợi dây quanh thân cây, đánh dấu chỗ hai đầu gặp nhau, rồi kéo thẳng sợi dây ra mặt phẳng và đo bằng gang.

Đo bằng gang tay sai số khoảng bao nhiêu?

Với người đã đo gang của mình và đặt tay có đánh dấu, sai số thường vào khoảng ba đến năm phần trăm. Một mặt bàn dài khoảng một mét có thể lệch ba đến năm xăng-ti-mét, đủ để ước nhưng chưa đủ để cắt hay đặt hàng khít.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138